ਮੁੱਖਬੰਦ

ਇਸ ਪੁਸਤਕ, ਸੰਖੇਪ ਬਾਈਬਲ ਦੀ ਸਾਰੀ ਵਿਸ਼ੇ ਵਸਤੂ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਹੀ ਅੰਸ਼ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚਲੀ ਸਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਸੰਖੇਪ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਾਈਬਲ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਬਾਈਬਲ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਲ ਰੂਪਰੇਖਾ ਨਾਲ ਕਰਾਈ ਜਾ ਸਕੇ ਜਿਹੜੇ ਮਸੀਹੀ ਨਿਹਚਾ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਸ਼ਾ ਯਿਸੂ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਸੀਹੀ ਲੋਕ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਮਸੀਹ, ਜਾਂ ਖ੍ਰੀਸਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਦਾ ਭੇਤ। ਇਸ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਮਝਣ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਯਿਸੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਵਰਗੇ ਅਤੇ ਦੀਨ ਮਨ ਦੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਵਚਨ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਗੁਪਤ ਖਜਾਨੇ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੇਖੇਗਾ: “ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਖਾਵੇ।”

ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਾਂਗੇ ਕਿ ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਬਾਈਬਲ ਲਵੋ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹੋ।

ਅਧਿਆਇ 1　ਆਦ ਵਿੱਚ

ਬਾਈਬਲ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਜੋ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਹੋਂਦ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ, ਕਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ ਆਪਣੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਤੋਂ ਆਕੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਮੌਤ ਦੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਸਰਾਪ ਬਾਰੇ ਵੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪਾਪ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਈਬਲ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਲਟਕਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੇਠ ਜੀਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਨਾ ਕੋਈ ਆਸ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਚਿਰਸਥਾਈ ਅਨੰਦ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ, ਸਗੋਂ ਕੇਵਲ ਮੌਤ ਸਾਡੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਅਸੀਂ ਅਮੀਰ ਹਾਂ ਜਾਂ ਗਰੀਬ, ਤਾਕਤਵਰ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਗੁਲਾਮ ਜਾਂ ਅਜ਼ਾਦ, ਸਾਡਾ ਮਰਨਾ ਪੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬਾਈਬਲ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਧਰਮੀ ਬਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਿਆਂ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ। ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਸਾਡਾ ਨਿਆਂ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਆਂ ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੇਗਾ।

ਬਾਈਬਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਧਰਮ, ਕੋਈ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ, ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਿਆ ਕਿ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਸਰਾਪ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚਣਾ ਹੈ।

ਅਧਿਆਇ 2　“ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ”

ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਪਾਪ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਇੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧ ਗਿਆ ਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਸਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਜੀਉਂਦੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਅੱਜ ਵੀ ਅਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ-ਜਗ੍ਹਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਡੂੰਘੇ ਨਦੀ-ਨਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਟਾਨਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਪਿੰਜਰ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਜਿਹੜੇ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਨਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਨਾਸ ਹੋਏ ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭੇਜਿਆ।

ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਅੱਗ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਨਵੇਂ ਨੇਮ ਵਿੱਚ 2 ਪਤਰਸ 3:10, ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਮਿਲਦੇ ਹਨ: ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦਿਨ ਚੋਰ ਵਾਂਗ ਆਵੇਗਾ; ਉਸ ਦਿਨ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਡੀ ਗਰਜਣ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਤੱਤ ਵੱਡੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਪਿਘਲ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਸਮੇਤ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।

ਅਧਿਆਇ 3　ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਵਾਇਦਾ

ਜਲ-ਪਰਲੋ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੂਹ ਬਹੁਤ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਧਰਤੀ ਦੁਬਾਰਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਦੀ ਗਈ ਉਹ ਫੇਰ ਪਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਦ੍ਰੋਹੀ ਬਣ ਗਏ। ਉਹ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੀ ਥਾਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੁਬਾਰਾ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।

ਤਦ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਬੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਮੁੜ ਚਿਤਾਵਨੀਆਂ ਦੇਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਬੀ ਜਿਹੜੇ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਦਾ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਫ਼ਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਪਰੰਤੂ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਜੋ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਬੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਕੋਲ ਭੇਜਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।

ਅਧਿਆਇ 4　ਮਸੀਹ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ

ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਬੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਵਾਇਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਵਾਇਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰਾਈ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ।

ਨਬੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੇ ਵਾਇਦੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਰਗਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭੇਜੇਗਾ ਜਿਹੜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਬਣ ਕੇ ਆਵੇਗਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਨਿਆਈਂ ਵਜੋਂ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਮੁਕਤੀਦਾਤੇ, ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਨਿਆਈਂ ਨੂੰ “ਮਸੀਹ” ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਉਸ “ਖ੍ਰੀਸਟ” ਯਿਸੂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।

ਅਧਿਆਇ 5　ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਯਿਸੂ

ਬਾਈਬਲ ਦਾ ਅਚਰਜ ਸੰਦੇਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਮੁੱਚੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਲਈ ਸਾਡੇ ਜਿਹਾ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਪਾਪ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜੋ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਰਾਜਾ, ਸਮਰੱਥੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਇਸ ਤਰਸਯੋਗ ਦੁਸ਼ਟ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਨੁਮਾਇੰਦਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਬਦਲ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ ਦੇ ਲਈ ਮਰ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਆਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿੱਲਾਂ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਠੋਕੇ ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਥੁੱਕੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਵਗਦੇ ਹੋਏ ਲਹੂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ ਦੇ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲਿਆ।

ਅਧਿਆਇ 6　ਅਚਰਜ ਸ਼ਬਦ; ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਕੰਮ

ਅੱਜ ਵੀ ਯਿਸੂ ਦੇ ਕਹੇ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦ ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਧਾਰਮਿਕਤਾ, ਦੀਨਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸਨ। ਪਰ ਯਿਸੂ ਨੇ ਕੇਵਲ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਹੇ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਉੱਤੇ ਚੱਲੋ,” ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੋ!” ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਸੀਹ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨਾਂ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਧਾਰਮਿਕਤਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਉਦਾਹਰਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ, ਨਾ ਕਿ ਉਹ ਪੈਸੇ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਲੋਭ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਆਦਰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਰੱਖਣ। ਯਿਸੂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ।