Richard "Kiki" Fernandes is a third-generation Kenyan, born in 1962, and co-founder of Marginpar. Marginpar grows summer flowers in Kenya, Ethiopia, Tanzania and Zimbabwe and employs some 5,500 people.

In the nineties Kiki and his father grew vegetables on the slopes of Mount Kenya, packed at source for UK supermarkets, before the internet and before mobile phones. When the margin disappeared from vegetables, everyone around him went into roses. Kiki didn't. At his cousin's wedding in Harare he met Bart Koning, the founder of Marginpar, who was looking for growers on the equator. Kenya had what Eryngium and Hypericum need: summer all year round, and altitude to keep it cool. With Rob Koning he built Marginpar from there. Rob ran sales and marketing from the Netherlands, Kiki ran production in Africa.

He has handed over the CEO role and now puts his energy into boards: the Floriculture Sustainability Initiative, the Agricultural Sector Network in Kenya, the supervisory board of Royal FloraHolland as its first non-Dutch-speaking member, and until the end of this year the Kenya Flower Council, which he chaired.

We talk about what a flower farm does to a rural area, down to the day a new pedestrian gate moved a whole row of shops. About not letting anyone go during Covid. About Hamuka, Marginpar's own name for Kaizen. About why air freight out of Addis is so much cheaper than out of Nairobi. About pesticides as "a journey with no end." And about what Kiki sees as the sector's biggest weakness: no collective voice.

This episode is in English.

Wim Groot Koerkamp is een boerenzoon uit Schalkhaar, even ten noorden van Deventer. Na de Agrarische Hogeschool was hij verkoopleider voor de vakbladen Oogst en Varkens. In 1996 richtte hij het communicatiebureau ReMarkAble op, dat hij 28 jaar runde.

In 2018 kwam Caroline van der Plas op de koffie. Ze wilde verhalen van boeren en tuinders in een boek bundelen. Wim vond een BoerBurgerBoek weliswaar een goed idee, maar tegelijk een druppel op een gloeiende plaat en stelde Caroline voor de politiek in te gaan. Zo stond hij aan de wieg van de BoerBurgerBeweging (BBB).

Wim noemt dat plan B. Plan A was zijn communicatiebureau: A-labels maken van klanten. Plan C is Stichting AAN TAFEL!, waar hij pro deo werkt aan tafelgesprekken tussen mensen die van mening verschillen over voedsel- en landbouwdilemma's, en aan de TROTS&ZIEN-documentaires, waarin de trotse vrouw van het platteland en de sceptische man uit de stad samen op pad gaan.

Arnold Wittkamp en Wim Groot Koerkamp klankborden over waarom de land- en tuinbouw sinds het opheffen van de Productschappen in 2015 vooral reageert in plaats van pro-acteert. Over NGO's die het communicatiegat wél vulden en hun contentkalender op elkaar afstemmen. Over het stille midden dat meeleest zonder te reageren. Over de profeten en de tovenaars uit het boek van Charles C. Mann. En over het verschil tussen de burger die biologisch vraagt en de consument die aan de kassa de laagste prijs kiest.

Wims voorstel is een Productschap 2.0. Vijftigduizend boeren en tuinders die elk tweehonderd euro per jaar inleggen; goed voor tien miljoen voor positieve, optimistische SIRE-achtige uitingen namens de land- en tuinbouw. Hierbij geldt één basisregel: voordat je in de zend-modus schiet, eerst luisteren naar wat mensen echt van je weten en verwachten.

Voor bloemen en planten gaat het over welzijn, en dus over gezondheid en zorgkosten. En over een les die Arnold ooit als voetbaltrainer leerde. Zeg: 'naar voren', nooit: 'niet dat doen'.

Opgenomen op donderdag 24 september 2026 in Studio HortiBiz in De Lier. Meer info over AAN TAFEL! op https://www.gaaantafel.nl

Wesley van den Berg werkt bij Stichting Floridata, het dataplatform van en voor de handel in de sierteelt. Handelaren delen daar hun factuur- en debiteurendata en krijgen er inzicht voor terug: het betaalgedrag van zo'n 200.000 debiteuren wereldwijd, en elke maand de exportstatistieken waaraan iedere handelaar zijn eigen positie in de markt afleest.

Wat hij in deze aflevering doet, doet hij op persoonlijke titel en niet namens Floridata. In januari 2025 zat hij aan deze tafel met één klacht bij de Reclame Code Commissie, over kunstbloemen die als duurzamer dan verse bloemen werden verkocht. Zo'n klacht indienen kost 200 euro. Dat was het hem waard, zegt hij, omdat je zo leert wat je wel en niet mag beweren en wanneer iets in strijd is met de wet oneerlijke handelspraktijken. Sindsdien liggen er meer uitspraken en is het via de landelijke media het land door gegaan.

En op 27 september gaat er een wet in: de Nederlandse invoering van de EmpCo-richtlijn, voluit Empowering Consumers for the Green Transition. Vanaf dat moment mogen woorden als groen of milieuvriendelijk richting de consument zonder toelichting alleen nog als je aan strenge Europese of nationale standaarden voldoet. Dat gaat niet alleen over kunstbloemen. Het gaat over elke schakel die iets op een verpakking of een website zet, en dus over de manier waarop onze eigen sector over zichzelf praat.

Arnold Wittkamp en Wesley van den Berg praten over de vraag of een duurzame bloem nog bestaat en waarom Wesley een kweker afraadt om het woord te gebruiken, over de Reclame Code Commissie die de tandeloze tijger wordt genoemd terwijl ruim 96 procent van de adverteerders haar uitspraken opvolgt, over de stilte vanuit de sector op dit hele onderwerp, en over wat de data van Floridata laten zien: Duitsland dat tegenzit, Centraal-Europa dat al jaren groeit, en bloemen en planten die steeds vaker via retail en supermarkt gaan.

Halverwege legt Arnold de vraag niet aan zijn gast voor maar aan een AI: zijn plastic bloemen duurzamer dan echte? Het eerste antwoord klinkt redelijk. Op de doorvraag waar die informatie vandaan komt, draait het. Dat stuk staat er onverkort op.

Opgenomen op donderdag 17 september 2026. Wat er in het gesprek over dossiers bij de Reclamecode Commissie wordt gezegd, is de stand van die dag.

Mike Duivenvoorden begon op 1 december 2021 voor zichzelf, midden in de nasleep van corona. Duif Flowers, een box op FloraHolland Aalsmeer, verse bloemen voor bloemisten, designers en eventplanners. Daarvoor ruim twintig jaar export, waarvan de langste tijd bij Van Vliet in Naaldwijk, altijd inkoop en verkoop en vooral richting Engeland.

Met die Engelse handel begon hij ook. Twee jaar later kwam Brexit. Het papierwerk ging nog wel, het betaalmoraal niet, dus draaide hij zijn bedrijf om naar Nederland en België. Daar levert hij nu aan zo'n 600 klanten. Hij houdt geen eigen voorraad aan, heeft geen cash and carry en koopt niets op eigen risico. Alles wat zijn klanten online zien komt rechtstreeks van kwekers en van de klokvoorverkoop en staat voor half één bij hem binnen. Hij begon vijf jaar geleden met kwaliteit wint altijd. Dat is het nog steeds.

Op LinkedIn zegt hij hardop wat collega's liever bij hem in de box komen vertellen. Dat leverde hem vele volgers op en een lijn die hij zelf kiest: de sierteelt heeft een positiever verhaal nodig, en we vertellen dat verhaal zelf niet.

We praten over de btw-verhoging die de bloem naast een ballonvaart zet, over de Franse rechtszaak waardoor klanten in Amsterdam ineens naar pesticiden vragen terwijl niemand in het Westland erover begint, over biologische bloemen die iedereen wil en bijna niemand koopt, en over wat er met een bloemenwinkel gebeurt als een boeket van 15 euro er 16,50 wordt.

En hij beantwoordt de slotvraag: je krijgt morgen 100.000 euro voor een positief verhaal over bloemen. Aan welke influencer geef je het, en wat mag die niet zeggen?

Lucinda van der Ploeg is kwekersdochter uit de bollenstreek, opgeleid bloemstiliste en herborist. Ze groeide op tussen de tulpen, narcissen en gladiolen van haar vader en werd na haar opleiding zelfstandig stiliste, met rouwwerk als hart van haar werk. Daar begon ook wat ze nu doet: ze zag dat een rouwstuk een reflectie kon zijn van de overledene, en dat nabestaanden dat herkenden zonder dat iemand het hoefde uit te leggen. In een Mongoolse joert in haar tuin geeft ze sindsdien bloemenceremonies.

Ze is nu bezig met de tweede helft van haar derde opleidingsjaar. Daarna mag ze zich fytotherapeut noemen en wel doen wat een herborist niet mag: een diagnose stellen. Ze werkt volgens de Chinese geneeskunde en helpt inmiddels zo'n anderhalf jaar mensen met kruiden uit haar eigen tinctuur en thee.

Ze was eerder te gast in aflevering 12. Dat gesprek ging over haar leven. Dit gesprek gaat over de sector.

We praten over schoonheid en waarom we zo veel lelijkheid zijn gaan accepteren, over de tulpen van dit voorjaar waarvan er volgens haar drie of vier in één tulp van haar vader zouden passen, over de vraag waar een kruid ophoudt en een medicijn begint, en over wat je zegt tegen een kweker met een verdrievoudigde energierekening en vacatures die hij niet vult.

Ruud van der Vliet begon in de tuinbouw bij Anton Pouw in Aalsmeer, een rozenteler en -veredlaar die de eerste was met potrozen op rolcontainers, met assimilatiebelichting, met een WKK en met een inhoesrobot. Ruud heeft bijgedragen aan de de automatisering, want groene vingers heeft hij naar eigen zeggen niet. Daarna stapte hij over naar de bank, waar hij jarenlang ook food en agri financierde en honderden ondernemers van dichtbij zag. Vandaag is hij CEO van Van der Vliet & Van der Oost en waardeert en adviseert hij meerdere bedrijven in de sierteeltketen en glastuinbouw breed.

Hij is een van de weinigen in de sector die de cijfers achter het verhaal kent en ze ook hardop noemt. Wereldwijd staat er 3,72 miljoen hectare kas. Daarvan is ongeveer 70.000 hectare hightech. Nederland heeft daar zo'n 10.000 hectare van, waarvan de helft sierteelt. De rest van de wereld teelt low- en midtech, en dat is de wereld waar een Nederlandse kweker tegen concurreert.

In deze aflevering praten we over waarom de roos uit Nederland verdween en welk gewas dat kan overkomen, over de energietransitie als de enige echte knop waar de sector aan kan draaien, over het ontbreken van een boegbeeld in Den Haag en Brussel, en over zijn eigen voorstel: ruim tweeduizend hectare oud glas op en bouw er met dat geld één nieuwe, moderne locatie met een eigen energiecluster voor terug. Hij noemt zelf het woord dat daarbij hoort.

En hij beantwoordt de vraag: als je vandaag vijf miljoen in de sierteelt moest steken, waar zou je dat dan doen, en waar absoluut niet.

Margriet Mantingh is medeoprichter en voorzitter van Pesticide Action Network Nederland. Ze is scheikundige van huis uit, biochemisch en klinisch chemisch, en werkte tien jaar bij het Umweltinstitut in München aan voedselresiduen en waterkwaliteit. Daarna zeventien jaar bij WECF International, waar ze onderzoek deed naar bestrijdingsmiddelen in oppervlaktewater, op veehouderijbedrijven en in natuurgebieden.

Ze woont in Assen en is allang met pensioen. PAN noemt ze haar missie, geen baan.

Wat haar apart zet in dit debat is dat ze zelf meet. Binnen een project van Meten=Weten, waarbij zij en Buijs Agro-Services nauw betrokken waren, werden luchtmetingen gedaan op de Veluwe en in Drenthe en werd eikenblad onderzocht op cocktails van middelen. Met Buijs Agro-Services bracht ze vijfentwintig veebedrijven in Gelderland in kaart om te begrijpen waarom het slecht gaat met de weidevogels. En sinds 2022 publiceert PAN jaarlijks een meting van residuen op snijbloemen en tuinplanten.

In deze aflevering praten Arnold Wittkamp en Margriet Mantingh over het verschil tussen een boeket voor de consument en acht uur per dag bloemen verwerken, over wat er wel en niet in een residumeting zichtbaar wordt, over certificering en transparantie, en over de vraag waar ze het niet eens werden: de bloementeelt in Oost-Afrika.

Erwin Westerman was bloemist en is mede-oprichter en bestuursvoorzitter van de Duurzame Bloemisten Groep. Vanuit zijn eigen Bloembinderij De Nobel in Zoetermeer stond hij aan de wieg van het keurmerk Barometer Duurzame Bloemist, dat wordt beheerd door Stichting Milieukeur Nederland en waarvan de audits worden uitgevoerd door keuringsinstituut SGS. De aanleiding was niet ideologisch maar commercieel: de gemeente Zoetermeer wilde bij de tien duurzaamste gemeenten van Nederland horen, en Erwin Westerman wilde die gemeente als klant.

Dat keurmerk werkt met drie niveaus, brons, zilver en goud, gekoppeld aan het aandeel duurzaam ingekochte bloemen. In 2015 richtte hij daarnaast de coöperatie op, omdat individuele bloemisten door omzeteisen niet konden meedingen naar grote overheidsaanbestedingen. In deze aflevering praten we over de inkoopkracht van de overheid als de echte motor achter verduurzaming, over wat certificering in de praktijk kost en oplevert, over het ongelijke speelveld tussen certificaten uit verschillende landen, en over de vraag die hij zelf stelt: waarom testen we die bloemen niet gewoon?