Napólí er borg sem erfitt er að lýsa í fáum orðum. Hún er hávær, litrík, óreiðukennd, söguleg – og umfram allt full af lífi.

Í þessum fyrsta þætti um Napólí förum við í ferðalag um meira en 2.500 ára sögu borgarinnar. Við byrjum hjá Grikkjum og sírenunni Parthenope, kynnumst Rómverjum, Normönnum, Spánverjum og Bourbon-konungum og komum við sögu hjá byltingarmanninum Masaniello og þjóðhetjunni Giuseppe Garibaldi. Við rifjum einnig upp hina dramatísku fjóra daga Napólí í síðari heimsstyrjöldinni, þegar borgarbúar risu upp gegn þýska hernámsliðinu, og lítum á dekkri hliðar borgarinnar, meðal annars Camorra.

En saga Napólí segir aðeins hálfa söguna. Til að kynnast borginni þarf líka að kynnast fólkinu.

Við skoðum Napólíbúa sem tala með höndunum, kalla á milli svala, ræða af ástríðu og mæta lífinu með sérstökum húmor. Fjölskyldan, gatan, kaffið og samtölin fléttast saman í borg þar sem lífið virðist stöðugt vera í gangi.

Er hægt að skilja Napólí? Kannski ekki alveg. En það er einmitt hluti af töfrunum.

*****

• Sírenan Parthenope úr Ódysseifskviðu Hómers
• Grikkir - eyjan Ischia
• Neapolis - Nýja borgin, Grikkir stofna á 6. - 5. old f.Krist
• Palaepolis - gamla borgin
• Spaccanapoli - "sú sem klýfur Napoli" - gata sem "sker" gömlu Napoli í tvennt.
• 326 f. Krist - Rómverjar koma
• Virgil - höfundur Eneasarkviðu
• Grikkir - Rómverjar - miðaldir - Spánverjar - konungar Búrbóna
• 11. og 12. old Normannar taka völdin á S-Ítalíu
• 1139 fer Napoli undir stjórn Normanna
• 1282 blóðug uppreisn á Sikiley - Sikileyski aftansöngurinn "I Vespri siciliani"
• 1503 ná Spánverjar yfirráðum
• 1647 uppreisn í Napoli - Masaniello fiskimaður
• 1734 ná Búrbónar völdum
• Konungshöllin í Caserta
• 1737 Teatro di San Carlo opnað
• 1861 Giuseppe Garibaldi og konungsríkið Ítalía
• 19. og 20. old - milljónir manna yfirgefa S-Ítalíu
• 1943 - Heimstyrjöldin síðari og Le quattro giornate di Napoli, "hinir fjórir dagar Napoli" Almenningur tók upp vopn gegn Þjóðverjum
• Camorra mafían
• 2006 bókin Gomorra eftir Roberto Saviano
• Pizzo verndargjald
• "Sono Napoletano"
• Handahreyfingin "Ma che vuoi?" Hvað viltu eiginlega?
• Totó (f. 1898)- einn ástsælasti gamanleikari Ítalíu
• "Non hai mangiato niente" - Þú borðaðir ekki neitt
• Hauskúpa í fóstur?

Umsjón: Margrét Gunnarsdóttir upplýsingafræðingur
Vefsíða: www.italiaheillar.is

Í þessum þætti af Ítalía heillar er haldið “á teinana” og farið yfir allt það helsta sem gott er að vita áður en ferðast er með lest á Ítalíu. Lestir eru ein þægilegasta leiðin til að komast á milli stórborga eins og Rómar, Flórens, Bologna, Mílanó og Napólí, en ítalska lestarkerfið getur virst dálítið ruglingslegt í fyrstu.

Fjallað er um helstu gerðir lesta, allt frá hraðskreiðum og þægilegum Frecciarossa-lestum til Intercity- og héraðslesta sem stoppa á fleiri stöðum og gefa ferðalanginum tækifæri til að sjá meira af hinni daglegu Ítalíu. Einnig er farið yfir hvernig best er að kaupa lestarmiða, hvenær borgar sig að bóka með fyrirvara og hver munurinn er á Trenitalia, Italo og miðasölusíðum á borð við Omio og Trainline.

Sérstök áhersla er lögð á það sem gerist á lestarstöðinni: hvernig þú finnur rétta brautarpallinn, vagninn og sætið, hvernig brottfararskjáirnir virka og hvaða ítölsk orð er gott að þekkja. Einnig er útskýrt hvers vegna það skiptir máli að staðfesta miða í héraðslestir áður en farið er um borð.

Farangur, matur, salerni, öryggi, tafir og lestarverkföll koma einnig við sögu, auk næturlesta og sögulegra ferðamannalesta.

Markmiðið er að gera lestarferðalag um Ítalíu einfaldara, öruggara og skemmtilegra – svo þú getir notið ferðarinnar frá fyrstu stöð til þeirrar síðustu.

Buon viaggio!

********
Agriturismo – bændagisting

Lestarfyrirtæki:

Trenitalia (ríkisreknu lestirnar) – allar tegundir lesta
www.trenitalia.com
- Le Frecce – “Örvarnar” háhraðalestir frá Trenitalia
- Frecciarossa – Háhraðalest frá Trenitalia
Italo – einungis háhraðalestir
https://www.italotreno.com/en

Endursöluaðilar lestarmiða:

Omio
https://www.omio.com/

Trainline
https://www.thetrainline.com/

ItaliaRail
https://www.italiarail.com/

Mismunandi gerðir lesta

- Háhraðalestir

- Intercity

- Héraðslestir (regionale)

- Staðbundnar lestir

Gott að kunna:

Prima classe – fyrsta farrými

Seconda classe – annað farrými

Treno / Treni – lest / lestir

Partenze – brottfarir

Arrivi - komur

Biglietti – miðar

Destinazione – lokaáfangastaður

Orario – tími/komutími/brottfarartími

Ritardo – Seinkun

Binario / Binari – Brautarpallur / Brautarpallar

Informazioni – Upplýsingar

Firenze – Flórens

Venezia – Feneyjar

Viaggiatreno - Hér er hægt að sjá væntanlega brautarpalla á undan upplýsingum sem birtast á skjá brautarstöðvanna.
www.viaggiatreno.it –

Sottopassaggio – undirgöng

scioperi.mit.gov.it – Upplýsingasíða frá hinu opinbera um væntanleg verkföll

Leit í Google: Slá inn sciopero treni og dagsetninguna. Dæmi: sciopero treni 18 marzo

Intercity Notte: Næturlestir á vegum Trenitalia
https://www.trenitalia.com/en/intercity-notte.html

Treni turistici – Ferðamannalestir á vegum Trenitalia
https://www.fstrenituristici.it/

Treni storici: Sögulegar lestir
https://www.fondazionefs.it/en/itineraries.html

Buon viaggio – Góða ferð

Umsjón: Margrét Gunnarsdóttir upplýsingafræðingur
Vefsíða: www.italiaheillar.is