Zapraszamy do odsłuchania debaty wieńczącej nasz projekt „imPressje Górnośląskie”. W ramach imPressji powstało kilkanaście świetnych tekstów o historii i tożsamości Górnego Śląska (www.impressje.pl). Kilkoro autorów zaprosiliśmy, by wspólnie porozmawiać o jednym z najbardziej palących tematów regionalnej debaty tożsamościowej — o impasie między górnośląskimi regionalistami a polską prawicą.W dyskusji wzięli udział: – Marek Grąbczewski – architekt, członek KJ („To tu wykuwała się tożsamość architektoniczna III RP. O Śląskiej Szkole Architektury”)– Michał Muszalik – prawnik i poeta, członek KJ (cykl wierszy o Śląsku)– Barbara Szustakiewicz-Przybyłka – była członkini zarządu KJ oraz była koordynator KJ Katowice, współautorka podcastu Szyb Kultury – Zbigniew Przybyłka – moderator spotkania, koordynator KJ Katowice, współautor podcastu Szyb Kultury Spotkanie odbyło się 13.11.2025 w katowickiej siedzibie Klubu JagiellońskiegoOstatnie wybory prezydenckie były kubłem zimnej wody dla regionalistów. Załamały się nadzieje na podpisanie ustawy o śląskim języku regionalnym. Okazało się też, że setki tysięcy „zadeklarowanych” Ślązaków głosowało nie według agendy regionalistycznej, lecz zgodnie z konserwatywnymi przekonaniami. Coraz częściej pojawia się pytanie: czy możliwy jest dialog — choćby z częścią polskiej prawicy? Na prawicy słychać tylko pojedyncze głosy gotowe do rozmowy. Wszystkie główne partie po tej stronie odnoszą się do idei regionalistycznych z nieufnością, widząc w nich zagrożenie separatyzmem. Z kolei odpowiedzią regionalistów na te lęki często jest tylko szyderstwo zamiast próby zrozumienia.---Spotkanie było częścią projektu „imPressje Górnośląskie + Śląsk sztuką pisany vol. 2”. Dofinansowano ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach programu „Patriotyzm Jutra”.

Wśród narodowości, które współtworzyły Górny Śląsk, nie brakuje również Żydów. Obecność tej społeczności w naszym regionie została w większej mierze przerwana przez tragedię II wojny światowej, a materialnym świadectwem ich historii, na który najczęściej możemy natrafić, są cmentarze. Czy jest to symbol tego, że to tylko martwa pamięć o martwej społeczności? Niekoniecznie. O historycznym znaczeniu i specyfice, ale także współczesności górnośląskich Żydów będziemy rozmawialiśmy w ramach kolejnego spotkania z cyklu „imPressje Górnośląskie”.

Naszymi gośćmi byli:

– Małgorzata Płoszaj – mieszkanka Rybnika i przewodniczka po tym mieście, przez lata współpracowniczka Domu Pamięci Żydów Górnośląskich w Gliwicach, pasjonatka historii Żydów górnośląskich i autorka artykułów popularyzatorskich na ich temat ( blog www.szufladamalgosi.pl). Autorka książek o rybnickich Żydach: „Piękni i młodzi” (2022) oraz „Bogaci i biedni” (2025).

– dr Sławomir Pastuszka – historyk-judaista, genealog, nauczyciel i społecznik, mieszkaniec Pszczyny i opiekun cmentarza żydowskiego w tym mieście. Porządkuje i dokumentuje inne cmentarze żydowskie na Górnym Śląsku. Autor 9 książek i ponad 150 artykułów. Członek Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Katowicach (także członek jej zarządu), bractwa Chewra Kadisza oraz Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce.

Spotkanie odbyło się 22 października 2025 r. w Klubie Jagiellońskim Katowice. Moderował Michał Muszalik – prawnik i poeta , członek Klubu Jagiellońskiego.

***

Spotkanie było częścią projektu „imPressje Górnośląskie + Śląsk sztuką pisany vol. 2”. Dofinansowano ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie 🇵🇱 w ramach programu „Patriotyzm Jutra”.

Na tę książkę trzeba było czekać 86 lat! W zeszłym roku ukazało się wznowienie „Śląska za Olzą” Pawła Hulki-Laskowskiego. Ten przedwojenny reportaż o losie Polaków na Zaolziu w Czechosłowacji bywa porównywany z „Na tropach Smętka” Wańkowicza. W okresie PRL książka Hulki była skazana na zapomnienie.

Zapraszamy do obejrzenia zapisu video z otwartego spotkania dyskusyjnego na ten temat. Naszymi gośćmi byli odpowiedzialny za redakcję wznowienia Remigiusz Okraska oraz Roman Wirth, który prowadzi jedyną polską księgarnię na Zaolziu.

Spotkanie odbyło się 16 października 2025 r. w Klubie Jagiellońskim w Katowicach. moderował Zbigniew Przybyłka, koordynator KJ Katowice.

Spotkanie było częścią projektu „imPressje Górnośląskie +Śląsk sztuką pisany vol. 2”. Dofinansowano ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach programu „Patriotyzm Jutra”.

***

Z opisu wydawcy:

Paweł Hulka-Laskowski kojarzony jest współcześnie głównie z pierwszego tłumaczenia „Przygód dobrego wojaka Szwejka”. Jednakże spłycanie życiorysu tej postaci jedynie do wypromowania w Polsce epokowego dzieła Jarosława Haszka trąca ignorancją. Mowa bowiem o osobie na wskroś niebanalnej i niejednoznacznej, a zatem wyjątkowo ciekawej. Był jednocześnie polskim ewangelikiem pochodzenia czeskiego, wolnomyślicielem i jednocześnie żarliwympolskim patriotą. Będąc przedstawicielem inteligencji, walczył gorliwie o prawa robotników. Promując kulturę czeską nad Wisłą, mocno piętnował czeski nacjonalizm. Poświęconą mu notkę biograficzną można udekorować wieloma różnymifunkcjami i przymiotami. Takimi, jak: pisarz, tłumacz, intelektualista, wolnomyśliciel, religioznawca, ewangelik, bibliofil, socjalista, patriota, pedagog, społecznik.

W przeróżnych biografiach tego autora niewiele wspomina się o jego niezwykłej przenikliwości i umiejętności zarówno obserwacji życia codziennego, jak i dostrzegania problemów zwykłych ludzi oraz większych społeczności. Te cechy możemy zauważyć dzięki lekturze „Śląska za Olzą” -wznowionej właśnie publikacji, której premierowe wydanie ukazało się w 1938 roku. Po wojnie uznana za nieprawomyślną, skazana została na zapomnienie. Wznowienie pozwoli czytelnikom delektować się tylko barwnymi, interesującymi i intrygującymi opisami pejzażu Śląska Cieszyńskiego lat trzydziestych. Dzięki wyjątkowemuzmysłowi reporterskiemu Hulki-Laskowskiego, mamy możliwość wspólnej wędrówki z autorem po wioseczkach, wioskach i miasteczkach Śląska po drugiej stronie Olzy.Poznajemy problemy mieszkańców, pozyskujemy kompleksową wiedzę na temat skomplikowanych stosunków społecznych, panujących na Zaolziu. Jest to więc idealna lektura, wprost skrojona zarówno dla miłośników dobrej literatury, jak i miłośników historii pogranicza polsko-czeskiego.