エピソード

  • [Telugu] ఓంకార మహిమ (భాగం 4): అనేక చైతన్యాలు లేవు—ఒకటే చైతన్యం ఉంది!

    [Telugu] ఓంకార మహిమ (భాగం 4): అనేక చైతన్యాలు లేవు—ఒకటే చైతన్యం ఉంది!
    2026/07/25
    [Preview books] [Borrow books] [Pause] గత కొన్ని ఎపిసోడ్లలో మనం చైతన్యం గురించి చర్చించాము. చైతన్యానికి సంబంధించిన నాలుగు స్థితుల గురించి మాట్లాడుకున్నాము—జాగ్రత్ స్థితి, స్వప్న స్థితి, సుషుప్తి స్థితి, అలాగే వర్ణించలేని తురీయ స్థితి. ప్రతి జీవి వేర్వేరు సమయాల్లో ఈ నాలుగు చైతన్య స్థితులలో ఏదో ఒకదానిని అనుభవిస్తుంది.మన చర్చ భారతదేశంలోని ప్రాచీన ఉపనిషత్తులలో ఒకటైన మాండూక్య ఉపనిషత్తుపై ఆధారపడి ఉంది.గత ఎపిసోడ్ చివరలో, భారతదేశంలోని అనేక అద్వైత తత్వవేత్తలు ఈ చైతన్య స్థితుల గురించి భిన్నమైన దృక్కోణాన్ని కలిగి ఉన్నారని నేను సూచించాను. ఈ ఎపిసోడ్లో, గౌడపాదుడు తన ప్రసిద్ధ మాండూక్య కారికలో—అంటే మాండూక్య ఉపనిషత్తుపై ఆయన చేసిన వ్యాఖ్యానంలో—ప్రతిపాదించిన ప్రత్యామ్నాయ దృక్కోణాన్ని సంక్షిప్తంగా వివరిస్తాను.గౌడపాదుడు ఎవరు?గౌడపాదుడు అద్వైత సంప్రదాయానికి మూల తత్వవేత్త. ఆయన క్రీస్తు శకం ఆరవ శతాబ్దానికి చెందినవారు. ప్రసిద్ధ అద్వైత తత్వవేత్త శంకరాచార్యుల పరమగురు (గురువు యొక్క గురువు) ఆయనే.గౌడపాదుడు ఏమి చెప్పారు? గౌడపాదుడు అద్వైత సంప్రదాయానికి మూల తత్వవేత్త. ఆయన క్రీస్తు శకం ఆరవ శతాబ్దానికి చెందినవారు. ప్రసిద్ధ అద్వైత తత్వవేత్త శంకరాచార్యుల పరమగురు (గురువు యొక్క గురువు) ఆయనే.గౌడపాదుడు ఏమి చెప్పారు?గౌడపాదుని ప్రకారం, మాండూక్య ఉపనిషత్తులో చెప్పబడిన మొదటి మూడు చైతన్య స్థితులు కేవలం కనిపించే ఆభాసాలు మాత్రమే; అవి వాస్తవం కావు. నిజమైన స్థితి ఒక్క తురీయ మాత్రమే. అదే మిగిలిన మూడు స్థితులుగా కనిపిస్తుంది.ఒకే చైతన్య స్థితి మిగిలిన మూడు స్థితులుగా ఎలా కనిపిస్తుందో వివరించడానికి గౌడపాదుడు అనేక ఉపమానాలను ఇస్తారు.స్వప్న ఉపమానం:ఒక వ్యక్తి కల కంటున్నప్పుడు, అతడు అనేక మంది వ్యక్తులను, అనేక ప్రదేశాలను, అనేక సంఘటనలను చూస్తాడు. కానీ వాస్తవానికి అవన్నీ ఒకే మనస్సు సృష్టి—అంటే కల కనే వ్యక్తి మనస్సు సృష్టి. అదే విధంగా, ఒకే విశ్వచైతన్యం అనేక జీవుల ఉనికిని కలిగినట్లుగా ఒక భ్రమను సృష్టిస్తుందని గౌడపాదుడు చెబుతారు. వారిలో ప్రతి ఒక్కరూ ఒక ప్రత్యేక చైతన్య స్థితిలో ఉన్నట్లుగా కనిపిస్తారు.ఈ జీవులకు స్వతంత్ర ఉనికి లేదు. అవి కలలో కనిపించే దృశ్యాల వంటివి. కల ముగిసిన తరువాత, ...
    続きを読む 一部表示
    1分未満
  • [Telugu] ఓంకార మహిమ – చైతన్యపు వర్ణించలేని నాలుగవ స్థితి.

    [Telugu] ఓంకార మహిమ – చైతన్యపు వర్ణించలేని నాలుగవ స్థితి.
    2026/07/18
    [Preview books] [Borrow books] [Pause] మునుపటి భాగంలో, మన ప్రాచీన భారతీయ తత్వవేత్తలు వివరించిన చైతన్యపు మూడు స్థితుల గురించి మనం చర్చించాము. మన చర్చకు ఉపనిషత్తులలో ఒకటైన మాండూక్య ఉపనిషత్తును ఆధారంగా తీసుకున్నాము.ఈ ఉపనిషత్తు చైతన్యపు మూడు స్థితుల గురించి చెబుతుంది—జాగ్రత్ స్థితి, స్వప్న స్థితి, సుషుప్తి స్థితి. ఇవే ప్రతి జీవిలో మనం ప్రతిరోజూ గమనించే మూడు స్థితులు. ఆ తరువాత, ఇది 'తురీయ' అనే నాలుగవ స్థితి గురించి మాట్లాడుతుంది.ఈ తురీయ స్థితి అంటే ఏమిటి? ఏదైనా కొత్త భావనను పరిచయం చేసేటప్పుడు, దానిని ఇప్పటికే తెలిసిన విషయాలతో పోల్చడం లేదా వాటి నుండి వేరుచేసి చూపించడం సహజం. ఈ ఉపనిషత్తు కూడా మొదట అదే చేస్తుంది.తురీయ స్థితి జాగ్రత్ స్థితిలా కాదని ఉపనిషత్తు చెబుతుంది. జాగ్రత్ స్థితిలో మన చైతన్యం బాహ్య ప్రపంచంతో వ్యవహరిస్తుంది. కానీ తురీయ స్థితిలో అలాంటి బాహ్య వ్యవహారం ఉండదు.ఈ చైతన్యం ఎలాంటి స్వప్నాలను కూడా సృష్టించదని ఉపనిషత్తు చెబుతుంది. అంటే ఇది స్వప్న స్థితికి కూడా భిన్నమైనది.అయితే తురీయ అనేది సగం స్వప్నం, సగం మెలకువగా ఉండే స్థితి కావచ్చా? ఆ అవకాశాన్ని కూడా ఉపనిషత్తు తిరస్కరిస్తుంది.అలా అయితే మనకు మిగిలే ఒకే ఒక్క అవకాశం ఏమిటంటే, తురీయ అనేది సుషుప్తి వలె పూర్తిగా నిశ్చేష్టమైన చైతన్య స్థితి కావాలి. గాఢనిద్రలో మనం అదే గమనిస్తాము. కానీ ఆ అవకాశాన్ని కూడా ఉపనిషత్తు తోసిపుచ్చుతుంది.అదే సమయంలో, తురీయ అనేది ఎలాంటి అవగాహనలేని శూన్య స్థితి కూడా కాదని, అలాగే ఏదైనా నిర్దిష్ట వస్తువు గురించి అవగాహన కలిగిన స్థితి కూడా కాదని ఉపనిషత్తు చెబుతుంది.ఈ విషయాలన్నింటినీ ఉపనిషత్తు సంక్షిప్తంగా ఇలా చెబుతుంది:"న అంతఃప్రజ్ఞం, న బహిఃప్రజ్ఞం, న ఉభయతఃప్రజ్ఞం, న ప్రజ్ఞానఘనం, న ప్రజ్ఞం, న అప్రజ్ఞం."అయితే తురీయ నిజానికి ఏమిటి?ఏదైనా విషయాన్ని 'ఇది ఇలా ఉంటుంది' అని వర్ణించాలంటే, అది ఇంద్రియాలకు గ్రాహ్యమై ఉండాలి. కానీ తురీయ అనేది ఇంద్రియాలతో గ్రహించగలిగే వస్తువు కాదని ఉపనిషత్తు చెబుతుంది.కొన్నిసార్లు, ఒక వస్తువును దాని ఉపయోగం ద్వారా కూడా వివరించవచ్చు. కానీ ఉపనిషత్తు ప్రకారం తురీయ అనేది ఏ పనికైనా ఉపయోగించగలిగే వస్తువు కాదు.దానికి తనదైన ఎలాంటి లక్షణాలూ లేవని కూడా అది చెబుతుంది. ...
    続きを読む 一部表示
    1分未満
  • [Telugu] ఓంకార మహిమ: చైతన్యపు మూడు స్థితులు.

    [Telugu] ఓంకార మహిమ: చైతన్యపు మూడు స్థితులు.
    2026/07/11
    [Preview books] [Borrow books] [Pause] గత ఎపిసోడ్లో ప్రాచీన భారతీయులు చైతన్య భావనను ఎలా చూశారో మనం చర్చించాము. ఒక నిర్దిష్ట ఉదాహరణగా నేను ఉపనిషత్తులలో ఒకటైన 'మాండూక్య ఉపనిషత్'ను తీసుకున్నాను. మాండూక్య ఉపనిషత్ అథర్వవేదంలో ఒక భాగం.ఈ చిన్న ఉపనిషత్ పరమసత్యం చైతన్యపు నాలుగు స్థితుల ద్వారా ఎలా వ్యక్తమవుతుందో వివరిస్తుంది. ఆ పరమసత్యాన్ని ఇది 'ఓంకార' అని పిలుస్తుంది. చైతన్యపు నాలుగు స్థితులను జాగ్రత్, స్వప్న, సుషుప్తి, తురీయ అని గుర్తిస్తుంది.ఈ స్థితులు ఓంకారం ధరించిన అసంఖ్యాక రూపాలలో ఉన్నాయి. మనం ఇంతకుముందు చర్చించినట్లుగా, ఓంకారం దేశకాలాలకు అతీతమైనది కాబట్టి ఇది పూర్తిగా సాధ్యమే. ఓంకారానికి చెందిన ఆ వివిధ రూపాలే విశ్వమంతటా వ్యాపించి ఉన్న జీవులు. ఆ రూపాలు దేశకాల నియమాలకు లోబడినవిగా ఉండటంవల్ల, అవి ఒకేసారి ఒకే స్థితిలో మాత్రమే ఉండగలవు.ఈ ఎపిసోడ్లో ఈ నాలుగు స్థితులలో మొదటి మూడు స్థితుల గురించి తెలుసుకుందాం. అన్నిటికంటే మొదటి స్థితి మేల్కొనే స్థితి, లేదా చైతన్యపు 'జాగ్రత్' స్థితి. ఈ స్థితిలో జీవి తన శరీరానికి వెలుపల ఉన్న ప్రపంచంతో పరస్పర చర్య జరుపుతుంది.తన శరీరానికి వెలుపల ఉన్న ప్రపంచం నుండి సమాచారాన్ని సేకరించడానికి కళ్ళు, చెవులు వంటి తన ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలను ఉపయోగిస్తుంది. ఆ తరువాత ఆ సమాచారాన్ని మనస్సు, బుద్ధి, అహంకారం మరియు ఇతర మానసిక సామర్థ్యాల సహాయంతో ప్రాసెస్ చేస్తుంది.సమాచారం ప్రాసెస్ అయిన తరువాత, శరీరం చేతులు, కాళ్లు వంటి తన ఐదు కర్మేంద్రియాలను ఉపయోగించి ఆ బాహ్య వస్తువులతో చర్య జరుపుతుంది. ప్రాణం వంటి ఐదు ప్రాణశక్తులు ఈ మొత్తం ప్రక్రియలో శరీరానికీ మనస్సుకీ తోడ్పడతాయి.మూలంగా చూస్తే, జాగ్రత్ అనేది శరీరానికి వెలుపల ఉన్న స్థూల వస్తువులతో వ్యవహరించే చైతన్య స్థితి.ఉపనిషత్ దీనిని ఈ విధంగా వివరిస్తుంది.దీనిని నాడీశాస్త్రం ఎలా చూస్తుంది?నాడీశాస్త్ర పరిభాషలో దీనిని Access Consciousness అని పిలుస్తారు. ఈ విధమైన చైతన్యాన్ని శరీరమూ మెదడూ ఎలా నిర్వహిస్తాయో అనే విషయంపై నాడీశాస్త్రవేత్తలకు చాలా మంచి అవగాహన ఉంది.బాహ్య జ్ఞానేంద్రియాల నుండి వచ్చే సమాచారాన్ని ప్రాసెస్ చేయడానికి మెదడులో వివిధ ప్రత్యేక భాగాలు ఉన్నాయి. సమాచారం ప్రాసెస్ అయిన తరువాత, వచ్చిన సమాచారం, మెదడు...
    続きを読む 一部表示
    1分未満
  • [Telugu] ఓంకార విశిష్టత: ఏది ఉందో అదంతా ఓంకారమే!

    [Telugu] ఓంకార విశిష్టత: ఏది ఉందో అదంతా ఓంకారమే!
    2026/07/03
    [Preview books] [Borrow books] [Pause] గత ఎపిసోడ్స్లో మనం ఆధునిక న్యూరోసైంటిస్ట్లు చైతన్యాన్ని ఎలా వివరిస్తారనే దాని గురించి మాట్లాడుకున్నాం. వారు చైతన్యాన్ని మన మెదడుతో, దాని పనితీరుతో ముడిపెడతారు. వారి దృష్టిలో చైతన్యం అంటే 'మెదడు యొక్క చురుకైన కార్యాచరణ'. లేదా మెదడు పనిచేసే విధానం నుండి పుట్టుకొచ్చే ఒక 'అపూర్వమైన దృగ్విషయం'.దీనికి భిన్నంగా, డేవిడ్ చామర్స్ లాంటి కాగ్నిటివ్ ఫిలాసఫర్స్ ఈ వాదాన్ని ఎలా వ్యతిరేకిస్తారో కూడా మనం చర్చించాం. చామర్స్ లాంటి వారి ప్రకారం, చైతన్యం అనేది పూర్తిగా ఒకరి వ్యక్తిగత మరియు అంతర్గత అనుభూతి . మెదడులోని నరాల కణాల లాంటి భౌతిక అంశాల పనితీరుకు దీనిని ఎప్పటికీ పరిమితం చేయలేము అంటారు వారు. వారి దృష్టిలో చైతన్యం అనేది భౌతికమైనది కాదు; అది తనంతట తానుగా ఉనికిలో ఉండే ఒక స్వతంత్ర శక్తి. మెదడు కేవలం దానిని వ్యక్తపరిచే ఒక సాధనం మాత్రమే.ఇక కొందరు తమను తాము 'పాన్సైకిస్ట్లు' (అన్నింటిలోనూ చైతన్యాన్ని చూసేవారు) అని పిలుచుకుంటారు. వారు పరమాణువులు మరియు ఉప-పరమాణు కణాల లాంటి భౌతిక వస్తువులలో కూడా చైతన్యాన్ని చూస్తారు. ఈ సూక్ష్మ కణాల చైతన్యమే అంతా కలిసి మానవ చైతన్యంగా రూపాంతరం చెందుతుంది అనేది వారి వాదన!రండి, ఇప్పుడు కాల చక్రాన్ని వేల సంవత్సరాల వెనక్కి తిప్పుదాం. చైతన్యం గురించి పూర్తిగా భిన్నమైన కొన్ని ఆలోచనలను మీ ముందుకు తీసుకురావాలనుకుంటున్నాను. ఇవి వేల సంవత్సరాల క్రితం భారతదేశపు ప్రాచీన తత్వవేత్తలు కలిగి ఉన్న చింతనలు; అంటే ఉపనిషత్తుల మహర్షుల దృక్కోణాలు. ఈ ఋషిమునుల వద్ద నేటి పాశ్చాత్య తత్వవేత్తల లాగా ఆధునిక శబ్దకోశం లేదు, లేదా నేటి నాడీ శాస్త్రవేత్తలు ఉపయోగించే అత్యాధునిక పరికరాలూ లేవు.కానీ, అంత ప్రాచీన కాలంలోనూ వారికి ఉన్న వైచారిక స్పష్టతను చూసి నేను ఆశ్చర్యపోతాను. నేను వారి ఆలోచనలను గౌరవించడానికి కారణం కేవలం నేను వాటిని పూర్తిగా అంగీకరిస్తానని మాత్రమే కాదు. బదులుగా, వారి చింతనలలో కేవలం మనుషులనే కాకుండా, జగత్తులోని చేతన మరియు అచేతన (జీవం ఉన్నవి మరియు జీవం లేనివి) అన్నింటినీ ఒకే సూత్రంతో ముడిపెట్టే అపారమైన సాధ్యత ఉంది అనే కారణంతో.నా నేటి చర్చకు అత్యంత ప్రాచీన తాత్విక గ్రంథాలలో ఒకటైన 'మాండూక్య ఉపనిషత్తు'ను ఆధారంగా ...
    続きを読む 一部表示
    1分未満
  • [Telugu] AI మానవులకు ప్రమాదంగా మారగలదా?

    [Telugu] AI మానవులకు ప్రమాదంగా మారగలదా?
    2026/06/27
    [Preview books] [Borrow books] [Pause] Goldman-Sachs వంటి సంస్థల అంచనాల ప్రకారం, AI ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 300 మిలియన్ పూర్తి-కాల ఉద్యోగాలను ఆటోమేట్ చేయగలదు. ప్రస్తుతం అమెరికా మరియు యూరప్లో ఉన్న ఉద్యోగాలలో దాదాపు మూడింట రెండొంతులు ఏదో ఒక స్థాయిలో AI ఆటోమేషన్ ప్రభావానికి లోనయ్యే అవకాశం ఉందని అవి పేర్కొన్నాయి.ఇంటర్నేషనల్ లేబర్ ఆర్గనైజేషన్ (ILO) కొంత సంప్రదాయబద్ధమైన దృక్కోణాన్ని కలిగి ఉంది. దాని అంచనా ప్రకారం ప్రపంచ ఉపాధిలో సుమారు 2.3 శాతం, అంటే దాదాపు 75 మిలియన్ ఉద్యోగాలు, పూర్తి ఆటోమేషన్ ప్రమాదంలో ఉన్నాయి.అదే సమయంలో, కార్మిక పరిశోధకులు గమనించినట్లుగా, భారీ స్థాయిలో ఆకస్మిక లే-ఆఫ్లు జరిగే అవకాశం తక్కువ. దానికి బదులుగా ఎంట్రీ-లెవెల్ వైట్-కాలర్ ఉద్యోగులు మరియు కేవలం శారీరక శ్రమ ఆధారంగా పనిచేసే "grunt work" కార్మికుల నియామకాలు మందగించవచ్చు.అయినప్పటికీ, కొందరు డూమ్స్డే ప్రవక్తలు ఇప్పటికే AI చివరికి మానవాళినే ఎలా అధిగమిస్తుందో ఊహాగానాలు చేయడం ప్రారంభించారు!AI ఎప్పుడైనా మానవులను అధిగమించగలదా? కొన్ని నిర్దిష్ట పాత్రలలో మాత్రం ఖచ్చితంగా అవును.AI వ్యవస్థలు ఏ ఒక్క మనిషి కూడా ఒంటరిగా పూర్తిగా నేర్చుకోలేని విస్తారమైన జ్ఞానభాండాగారాలపై శిక్షణ పొందుతాయి. అవి అపారమైన డేటాను సేకరించి, ప్రాసెస్ చేసి, మనుషులు ఊహించలేని వేగంతో ఫలితాలను అందించే అలసటలేని సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంటాయి.కానీ దానివల్ల అవి మనుషులతో సమానమవుతాయా? లేదా వారికంటే శ్రేష్ఠమవుతాయా?నాకు అలా అనిపించదు. కనీసం వాటి ప్రస్తుత రూపంలో అయితే అసలు కాదు.ప్రస్తుతం అవి అత్యంత యాంత్రికమైనవి. మనుషులకు విసుగును లేదా అలసటను కలిగించే పనులను అవి అపారమైన కంప్యూటింగ్ శక్తిని ఉపయోగించి, ఎటువంటి చైతన్యపూర్వక లక్ష్యం లేకుండానే నిర్వహిస్తాయి.నేటి AI నమూనాల ఆధారంగా సరైన సమాధానాన్ని అంచనా వేయడంలో చాలా నైపుణ్యాన్ని చూపగలదు. కానీ నేను గత ఎపిసోడ్లలో చర్చించినట్లుగా, తాను ఏ విషయాన్ని నిర్ధారిస్తోందో దానిని నిజంగా "అర్థం చేసుకునే" సామర్థ్యం దానికి లేదు. అలాగే అది చేసే పనులకు ఎటువంటి స్వంత "ప్రేరణ" కూడా ఉండదు. మనుషులను అధిగమించాలనే ఉద్దేశం దానికి లేదు. ప్రస్తుతం అందుకు అది సిద్ధంగా కూడా లేదు.దాని జ్ఞానం ఎంత విస్తారంగా కనిపించినా, అది ప్రజలకు ...
    続きを読む 一部表示
    1分未満
  • [Telugu] AI వ్యవస్థలకు నిజంగానే చైతన్యం ఉందా?

    [Telugu] AI వ్యవస్థలకు నిజంగానే చైతన్యం ఉందా?
    2026/06/20
    [Preview books] [Borrow books] [Pause] ఈ ఒక్క ప్రశ్నే గూగుల్ మాజీ ఉద్యోగి బ్లేక్ లెమోయిన్ తన ఉద్యోగాన్నీ, గౌరవాన్నీ కోల్పోయేలా చేసింది. దీని గురించి మీరు బహుశా చదివే ఉంటారు.2022లో, గూగుల్కు చెందిన AI వ్యవస్థలలో ఒకటైన Lamdaను పరీక్షిస్తున్నప్పుడు, ఆ AIకి చైతన్యం ఉందని బ్లేక్కు అనిపించింది. ఆయన అక్కడితో ఆగలేదు. ఆ AI హక్కుల కోసం పోరాడడం ప్రారంభించారు. చివరికి అది ఆయన ఉద్యోగాన్ని కోల్పోయేలా చేసింది.AI వ్యవస్థల చైతన్యం గురించి మాట్లాడే ముందు, ముందుగా మన స్వంత చైతన్య అనుభవాన్ని అర్థం చేసుకుందాం. మనకు చైతన్యపూర్వక అనుభవం ఎలా కలుగుతుందనే ప్రశ్న చాలాకాలంగా నాడీశాస్త్రవేత్తలను వేధిస్తున్న ఒక రహస్యం. ఫంక్షనల్ ఎమ్-ఆర్-ఐ స్కానర్ల వంటి ఆధునిక పరికరాలు ఆవిష్కృతమైన తర్వాత, నాడీశాస్త్రవేత్తలు మానవ మెదడులో జరిగే వివిధ గ్రహణ ప్రక్రియలను వివరించగలిగారు. ఒక నిర్దిష్ట గ్రహణానికి కారణమయ్యే మెదడు ప్రాంతాలను వారు ఖచ్చితంగా గుర్తించగలిగారు.అయితే, మెదడు అంతటా విస్తరించి ఉన్న ప్రాంతాలను కలిగి ఉండే సంక్లిష్ట అనుభవాలు ఎలా ఏర్పడతాయనే విషయంలో మొదట్లో పెద్దగా స్పష్టత లేదు.ఉదాహరణకు, మీరు ఒక చెట్టును చూస్తున్నారని అనుకుందాం. మీరు వెంటనే అది ఏ జాతికి చెందిన చెట్టో గుర్తిస్తారు. ఆ చెట్టు ఆకులు, పండ్లు, కాండం మొదలైన వాటిని గుర్తించే మెదడులోని ప్రత్యేక ప్రాంతాలను నాడీశాస్త్రవేత్తలు చూపించగలిగారు.కానీ మీ నిజమైన అనుభవం మాత్రం మెదడులోని అనేక ప్రాంతాల సహకారంతో రూపొందుతుంది. అయినప్పటికీ, "అహా! అది మామిడి చెట్టు!" అనే అనుభూతిని మీకు అందించేలా చెట్టు యొక్క సంపూర్ణ చిత్రాన్ని ఒకచోట చేర్చే ప్రత్యేక ప్రాంతం మెదడులో లేదు.నాడీశాస్త్రవేత్తలు ఈ సమస్యను "బైండింగ్ ప్రాబ్లమ్" అని పిలిచారు. అంటే, మెదడు అంతటా చెల్లాచెదురుగా ఉన్న సమాచార భాగాలను ఒకచోట చేర్చి, వాటిని పరస్పరం అనుసంధానించే సమస్య.ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు చివరి భాగంలో, అమెరికన్ నాడీశాస్త్రవేత్త బెర్నార్డ్ బార్స్ ఈ విషయాన్ని వివరించడానికి "గ్లోబల్ వర్క్స్పేస్ థియరీ" అనే సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించారు. ఆ సిద్ధాంతం చాలా వరకు రూపకాలపై ఆధారపడి ఉండేది.బార్స్ ప్రతిపాదించిన రూపకం తీవ్ర విమర్శలకు గురైంది. ఎందుకంటే అది అనుభవాలను స్వీకరించే ఒక ప్రత్యేక ...
    続きを読む 一部表示
    1分未満
  • [Telugu] నేటి AI వ్యవస్థలకు నిజంగానే ఏదైనా అర్థమవుతుందా?

    [Telugu] నేటి AI వ్యవస్థలకు నిజంగానే ఏదైనా అర్థమవుతుందా?
    2026/06/13
    [Preview books] [Borrow books] [Pause] ChatGPT, Gemini, లేదా అలాంటిదే మరేదైనా కృత్రిమ మేధస్సుతో పనిచేసిన ఎవరైనా, వాటికి నిజంగానే అర్థమవుతుందని అనుకుని ఉంటారు. ఒక AI మనతో ఒక సాధారణ మనిషిలాగానే సంభాషిస్తుంది. అది హాస్యం చేస్తుంది. మన వ్యంగ్య వ్యాఖ్యలకు, చిన్నచిన్న అభ్యంతరాలకు కూడా మనుషుల్లాగానే స్పందిస్తుంది.మీ ఉపన్యాసానికి అవసరమైన ప్రజెంటేషన్ స్లైడ్లను సిద్ధం చేయమని మీరు అడిగితే, మీరు స్వయంగా చేసేదానికంటే బహుశా మరింత బాగా చేసి ఇవ్వగలదు. చాలామంది విద్యార్థులు తమ పాఠశాల, కళాశాల assignmentలను కూడా AI ద్వారానే చేయించుకుంటున్నారని నేను విన్నాను.అయితే, వాటికి విషయాలు అర్థమవుతాయని స్పష్టంగా చెప్పలేమా? ఖచ్చితంగా కాదు. ఎందుకంటే నేటి AI వ్యవస్థలు రూపొందించబడిన విధానమే అలాంటిది. వాస్తవానికి వాటికి ఏ విషయాన్నీ అర్థం చేసుకునే శక్తి ఉండదు.ఒక AI చేసేదల్లా ఇదే — మీరు చెప్పినదాని ఆధారంగా, లేదా దానికి ముందుగా నేర్పిన సమాచారాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని, కేవలం pattern matching చేసి, మీ ప్రశ్నకు సరైన సమాధానం ఏమై ఉండవచ్చో ఊహిస్తుంది.అది అంత చెడ్డ విషయం కూడా కాదు. ఎందుకంటే మనలో చాలామంది కూడా ఇదే చేస్తారు. చాలా మంది pattern matching చేసి ఊహలు చేసే యంత్రాల్లాగానే ఉంటారు. మనం ఏ విషయాన్నైనా లోతుగా అర్థం చేసుకోవడానికి అంతగా శ్రమించము.అయితే, నిజమైన అర్థం చేసుకోవడంలో ఏమేమి ఉంటాయి?చాలా సరళంగా చెప్పాలంటే, మనకు ముందే తెలిసిన ఒక విషయాన్ని కొత్తగా ఎదురైన ఒక విషయంతో అనుసంధానం చేసుకోవడం. లేదా మరో విధంగా చెప్పాలంటే, మనకు ఇప్పటికే తెలిసినదాని ద్వారా ఒక కొత్త పదానికి అర్థం ఏమిటో తెలుసుకోవడం.కానీ ఈ అనుసంధానం కేవలం పదాల స్థాయికే పరిమితం కావాల్సిన అవసరం లేదు. అది దానికంటే ఎంతో ఎక్కువగా ఉండవచ్చు.ఉదాహరణకు, ఎవరైనా "పిల్లి" అని చెప్పగానే, మన మనస్సు ఆ పదాన్ని మృదువైన బొచ్చు కలిగి, నాలుగు కాళ్లు, ఒక పొడవాటి తోక ఉండే, అప్పుడప్పుడు గురుగురుమనే ఒక జంతువుతో అనుసంధానం చేస్తుంది. వాస్తవానికి, మనం ఒక పదాన్ని, అది సూచించే జీవి యొక్క సంపూర్ణ వివరణతో అనుసంధానం చేసుకుని ఉంటాము.మన అర్థం చేసుకోవడం కేవలం దృశ్య అనుభవానికే పరిమితం కాదు.మీరు ఎప్పుడైనా ఆగ్నేయ ఆసియాలోని కొన్ని దేశాలకు వెళ్లి ఉంటే, "డ్యూరియన్" అనే పదం వినగానే అనేక విషయాలు మీకు గుర్తుకు ...
    続きを読む 一部表示
    1分未満
  • [Telugu] మన భావోద్వేగాలు మరియు అనుభూతులకు కారణం ఏమిటి?

    [Telugu] మన భావోద్వేగాలు మరియు అనుభూతులకు కారణం ఏమిటి?
    2026/06/06
    [Preview books] [Borrow books] [Pause] భావోద్వేగాలు మరియు అనుభూతులు జీవులకే ప్రత్యేకమైన లక్షణాలని మనం నమ్ముతాము. నిర్జీవ వస్తువులకు అవి ఉండవు. వాస్తవానికి, అవే జీవానికి ప్రధానమైన గుర్తులలో ఒకటిగా పరిగణించబడతాయి. అయితే వాటికి కారణం ఏమిటి?యూనివర్సిటీ కాలేజ్ లండన్కు చెందిన న్యూరోసైంటిస్టుల బృందం ఈ విషయంపై కొన్ని అధ్యయనాలు నిర్వహించింది. మనకు భావోద్వేగాలు మరియు అనుభూతులు కలిగినప్పుడు మన మెదడులో జరిగే మార్పులను అధ్యయనం చేయడానికి వారు ఫంక్షనల్ ఎమ్ఆర్ఐ (f-MRI) స్కానర్ల వంటి అత్యాధునిక పరికరాలను ఉపయోగించారు. వారు కొన్ని సాధారణ ప్రయోగాలు చేశారు. కొంతమంది మహిళా స్వచ్ఛంద భాగస్వాములకు పిల్లల చిత్రాలను చూపించారు. ఆ చిత్రాలలో కొన్ని వారి సొంత పిల్లలవి కాగా, మరికొన్ని వారికి పరిచయమున్న కానీ ఎలాంటి రక్తసంబంధం లేని పిల్లలవి.వారు f-MRI స్కానర్ల సహాయంతో ఆ మహిళల మెదళ్లను పరిశీలించారు. వారు రెండు విషయాలను గుర్తించారు. ఈ భాగస్వాములు తమ సొంత పిల్లల చిత్రాలను చూస్తున్నప్పుడు, వారి మెదడులోని కొన్ని భాగాలు క్రియాశీలమవుతుండగా, మరికొన్ని భాగాలు నిష్క్రియమవుతున్నాయి, అంటే అణచివేయబడుతున్నాయి.ఆ క్రియాశీలత పిల్లలపట్ల తల్లికి ఉన్న ప్రేమభావాన్ని వ్యక్తపరుస్తుండగా, నిష్క్రియత ఆ పిల్లలలోని లోపాలపట్ల ఆమెకు ఉన్న నిర్లిప్తతను సూచిస్తోంది. అంటే, వారు తమ పిల్లలను వారి లోపాలు మరియు తప్పులున్నప్పటికీ ప్రేమిస్తున్నారు.అయితే, వారికి పరిచయమున్నప్పటికీ తమ సొంత పిల్లలు కాని పిల్లల చిత్రాలను చూపించినప్పుడు అక్కడి దృశ్యం పూర్తిగా భిన్నంగా ఉంది.తల్లుల ఈ ప్రత్యేక ప్రవర్తనకు కారణం మెదడులో స్రవించే కొన్ని న్యూరో-హార్మోన్లు (neuro-hormones) మరియు మెదడులోని రివార్డ్ సెంటర్లో ఉన్న కొన్ని ప్రత్యేక రిసెప్టర్లు వాటికి ప్రతిస్పందించే విధానమని శాస్త్రవేత్తలు ఊహించారు.వారు ప్రయోగశాల జంతువులకు ఈ హార్మోన్ల ప్రభావాన్ని తొలగించే రసాయనాలను ఇచ్చారు. అలా చేసినప్పుడు, తల్లి ఎలుకలు తమ పిల్లలపట్ల ఉన్న సహజమైన పోషక వాత్సల్యాన్ని పూర్తిగా కోల్పోయాయి. అంటే ఆ హార్మోన్లే ఆ భావోద్వేగాలకు కారణమని స్పష్టమైంది.ఈ శాస్త్రవేత్తలు ప్రేమికుల మధ్య ఉండే ప్రణయ భావాలను కూడా ఇదే విధంగా అధ్యయనం చేశారు. అవి కూడా ఎక్కువగా ...
    続きを読む 一部表示
    1分未満