Berlijn, 1920. Een jonge vrouw wordt uit het water gehaald en weigert haar naam te geven. Enkele jaren later groeit om haar heen één van de hardnekkigste koninklijke claims van de twintigste eeuw: zou zij Anastasia Romanov zijn, de dochter van de laatste tsaar?

In deze aflevering van Verhalen van het Verleden gaat het over Anna Anderson, Russische ballingen, rechtszaken, de naam Franziska Schanzkowska en het DNA dat uiteindelijk liet zien wie zij niet was.

Luister eerst aflevering 7 - De Romanovs en het skelet, als je dat nog niet gedaan hebt.

Muziek intro/outro: "Sheep Reliability" Kevin MacLeod, incompetech.com, CC BY 4.0: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

Muziek aflevering: "Dirt Rhodes" Kevin MacLeod, incompetech.com, CC BY 4.0: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

Een kleine straathond uit Roemenië, ongeveer negen kilo, één oor rechtop en één oor naar beneden. Bruine rug, witte kraag, geen hond die meteen ergens bij lijkt te horen.

Toch laat een DNA-test iets heel anders zien. Meer dan de helft van zijn DNA komt uit een ras dat je hier niet snel verwacht: de Bolognese. Een kleine, witte gezelschapshond die vroeger bij Europese hoven werd gehouden.

Hoe kan een hond er zo anders uitzien dan wat zijn DNA zegt? En waarom past zijn karakter juist wél bij dat ras?

In deze aflevering neem ik je mee in wat zo’n DNA-uitslag betekent, en waar de grens ligt tussen uiterlijk, gedrag en afkomst.

Muziek intro/outro: "Werq" Kevin MacLeod, incompetech.com, CC BY 4.0: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

Muziek aflevering: "Dirt Rhodes" Kevin MacLeod, incompetech.com, CC BY 4.0: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

Kan iemand vandaag nog afstammen van Dzjengis Khan?

In deze aflevering volg ik het spoor van Temüjin, de man die uitgroeide tot Dzjengis Khan. Zijn rijk strekte zich uit over enorme gebieden, maar zijn invloed bleef niet alleen in kronieken en veldtochten achter. DNA-onderzoek vond een mannelijke lijn die teruggaat naar zijn tijd en die bij veel mannen in Centraal-Azië voorkomt.

Maar is dat bewijs dat zij echt van Dzjengis Khan afstammen? Of wijst het naar zijn familie, zijn dynastie en de wereld waarin macht ook via nakomelingen werd doorgegeven?

Muziek intro/outro: "Werq" Kevin MacLeod, incompetech.com, CC BY 4.0: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

Muziek aflevering: "Dirt Rhodes" Kevin MacLeod, incompetech.com, CC BY 4.0: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

Bij bouwwerkzaamheden in Norwich werd een middeleeuwse put gevonden met menselijke resten, waaronder kinderen. De lichamen lagen zonder grafstructuur bij elkaar.

DNA-onderzoek liet zien dat meerdere personen familie van elkaar waren en dat hun achtergrond past bij een Asjkenazisch-Joodse gemeenschap, een Joodse bevolkingsgroep die vanaf de middeleeuwen vooral in Midden- en Oost-Europa leefde.

De datering van de resten valt samen met een periode van geweld tegen Joodse gemeenschappen rond 1190. Wat er precies is gebeurd, blijft onduidelijk, maar het onderzoek brengt deze groep weer in beeld.

Muziek intro/outro: "Werq" Kevin MacLeod, incompetech.com, CC BY 4.0: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
Muziek aflevering: "Dirt Rhodes" Kevin MacLeod, incompetech.com, CC BY 4.0: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

In een middeleeuwse saga staat dat in 1197 een dode man in de waterput van een kasteel werd gegooid. Eeuwen later werd bij Sverresborg, nabij Trondheim, een skelet gevonden op precies die plek.

Archeologisch onderzoek, datering en DNA laten zien dat deze man in de juiste periode leefde en mogelijk uit Zuid-Noorwegen kwam. Daarmee sluit de vondst aan bij de oude tekst, zonder dat alles bewezen is.

In deze aflevering volg ik het verhaal van één man, een put en een bron uit de middeleeuwen die dichter bij de werkelijkheid blijkt te liggen dan lang werd gedacht.

Muziek intro/outro: "Werq" Kevin MacLeod, incompetech.com, CC BY 4.0: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
Muziek aflevering: "Dirt Rhodes" Kevin MacLeod, incompetech.com, CC BY 4.0: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

Johannes Bückler, beter bekend als Schinderhannes, werd in 1803 geëxecuteerd. Zijn skelet kwam terecht in de anatomische collectie van de Universiteit Heidelberg.

Daar bleef het meer dan 200 jaar staan onder de verkeerde naam. Pas met modern onderzoek, waaronder DNA en vergelijking met een levende afstammeling, werd duidelijk welk skelet echt bij hem hoorde.

In deze aflevering volg ik stap voor stap hoe een historische fout zo lang kon blijven bestaan, en hoe die uiteindelijk werd rechtgezet.

Muziek intro/outro: "Werq" Kevin MacLeod, incompetech.com, CC BY 4.0: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
Muziek aflevering: "Dirt Rhodes" Kevin MacLeod, incompetech.com, CC BY 4.0: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

In deze aflevering begint mijn Cranendonck-lijn niet bij een kasteel, maar bij Lijntje Cranendonck, geboren in 1671.

Haar naam wijst naar Brabant, naar de oude heerlijkheid Cranendonck, naar Maarheeze, Soerendonk en een verdwenen kasteel. Maar Lijntje zelf hoort bij polders, akten en families in de streek rond Ridderkerk en IJsselmonde.

Ik neem je mee in een persoonlijke zoektocht naar naam, plaats en bewijs. Wat kun je zeker weten? Waar moet je voorzichtig zijn? En waarom is een nette lijn in je stamboomprogramma nog geen bewijs?

Muziek intro/outro: "Werq" Kevin MacLeod, incompetech.com, CC BY 4.0: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

Muziek aflevering: "Dirt Rhodes" Kevin MacLeod, incompetech.com, CC BY 4.0: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

In Maastricht is onlangs onder een kerkvloer een skelet gevonden dat onderzocht wordt als de mogelijke resten van d’Artagnan, de beroemde musketier die in 1673 bij het beleg van Maastricht stierf.

Een graf in Wolder, een Franse munt, een kogel en DNA-onderzoek brengen geschiedenis en legende dicht bij elkaar. Maar is dit echt de man achter de musketier, of vertelt het onderzoek straks iets anders?

Muziek intro/outro: "Werq" Kevin MacLeod, incompetech.com, CC BY 4.0: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

Muziek aflevering: "Dirt Rhodes" Kevin MacLeod, incompetech.com, CC BY 4.0: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

In deze aflevering vertel ik over de vondst, de historische d’Artagnan, zijn dood bij Maastricht in 1673 en het DNA-onderzoek dat moet uitwijzen of het skelet past bij de familie De Batz de Castelmore. Een verhaal waarin geschiedenis, archeologie, genealogie en DNA samenkomen, maar waarin het laatste antwoord nog moet worden gegeven.