エピソード

  • Chính sách gia đình bền vững, phổ quát: Yếu tố giúp Pháp hạn chế phần nào tình trạng tỉ lệ sinh giảm

    Chính sách gia đình bền vững, phổ quát: Yếu tố giúp Pháp hạn chế phần nào tình trạng tỉ lệ sinh giảm
    2026/03/13
    Số ca sinh trong một năm của Pháp giảm xuống mức thấp nhất tính từ 80 năm trở lại đây (từ năm 1946, sau Đệ Nhị Thế Chiến). Theo số liệu thường niên Viện Thống kê Quốc gia Pháp (INSEE) công bố vào giữa tháng 01/2026, Pháp chỉ ghi nhận ​​645.000 ca sinh trong cả năm 2025, giảm 2,1 % so với năm 2024, và giảm tới 24% so với năm 2010. Thực ra, đây không phải sự suy giảm đột ngột tại Pháp. Tính từ năm 2011 đến nay, trừ năm 2021 do tác động của biện pháp phong tỏa dài ngày chống đại dịch Covid-19, số ca sinh hàng năm của Pháp đều giảm. Điều an ủi là Pháp vẫn là nước có tỉ lệ sinh thuộc nhóm cao nhất ở châu Âu. Trả lời phỏng vấn đài RFI Tiếng Việt ngày 05/03/2026, nhà nhân khẩu học Gilles Pison, giáo sư danh dự tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia của Pháp, cố vấn của ban lãnh đạo Viện Nghiên cứu Dân số Quốc gia (INED), cũng là tác giả của cuốn Atlas Dân số Thế giới (NXB Autrement 2023), trước hết nhận định tỉ lệ sinh tại Pháp có xu hướng giảm không nằm ngoài xu hướng chung trên thế giới : « Đằng sau tỉ lệ sinh giảm, tình trạng chung của thế giới, là mong muốn có ít con hơn, nhưng là để có thể đầu tư nhiều hơn cho mỗi đứa con để những đứa trẻ này có thể thành công trong cuộc sống. Điều này có nghĩa là phải đầu tư để mỗi đứa trẻ được sinh ra sẽ phải được hưởng điều kiện giáo dục tốt, sẽ phải có nghề nghiệp tốt và nói tóm lại là sẽ có một cuộc sống tốt đẹp hơn so với cha mẹ các em. Ở khắp nơi trên thế giới này, các bậc phụ huynh cũng đều hiểu rõ là nếu có nhiều con, họ sẽ không thể bảo đảm được là mỗi đứa con của họ đều sẽ thành công trong cuộc sống. Dẫu sao thì họ cũng phải đầu tư cho từng đứa con học hành rất nhiều năm và theo những chương trình học có chất lượng cao, có nghĩa là phụ huynh phải trả rất nhiều chi phí. Nói tóm lại, sinh ít con hơn là xu hướng toàn cầu và đã bắt đầu có từ rất lâu rồi, và điều này gắn với mong muốn có những đứa con thành công trong cuộc sống ». Tỉ lệ sinh con ở 2 nhóm phụ nữ vốn tỉ lệ sinh cao nhất, 30-34 tuổi và 25-29 tuổi, đều giảm tại Pháp. Và tính tổng thể, tỉ lệ sinh trung bình năm 2025 đã giảm xuống còn 1,56 con/phụ nữ. Nhà nhân khẩu học Gilles Pison cho biết : « Tỉ lệ sinh tiếp tục giảm và đã giảm xuống mức thấp nhất, dưới ngưỡng 2 con/phụ nữ. Đây là một điều khiến các nhà nhân khẩu học ngạc nhiên, bởi vì họ từng nghĩ rằng khi tỉ lệ sinh con của phụ nữ xuống đến mức 2 con/người thì rồi sẽ ngừng giảm, nhưng không, nó vẫn cứ tiếp tục giảm ». Tỉ lệ sinh trung bình ở Pháp như vậy đã giảm nhanh và mạnh hơn so với các dự báo, bất chấp chính sách thúc đẩy dân số của các chính phủ ở cả phe tả và hữu. Tỉ lệ sinh trung bình trên thực tế như vậy cũng thấp hơn so với kết quả thăm dò ý kiến : ví dụ theo một cuộc điều tra Viện INED thực hiện năm 2024, đa phần số người được hỏi cho biết họ muốn sinh con và trung bình người Pháp muốn có 2 con. Không chỉ vậy, phụ nữ cũng sinh con muộn hơn : độ tuổi trung bình của phụ nữ khi sinh con là 31,2 tuổi, so với độ tuổi 30,4 cách nay 10 năm. Về điều này, nhà nhân khẩu học Gilles Pison phân tích : « Mong muốn là một chuyện, còn thực hiện mong muốn đó lại là chuyện khác. Chúng ta thấy là không phải mong muốn nào cũng trở thành hiện thực. Thế nên, có một khoảng cách giữa số con người ta muốn có, và số con mà họ đã sinh ra. Điều này không thực sự gây ngạc nhiên và đã có từ trước. Các kết quả nghiên cứu mà chúng tôi có cho thấy người dân Pháp, cũng như người dân các nước khác, nhất là phụ nữ, vừa muốn có con, vừa muốn có công việc, theo đuổi sự nghiệp. Khi khó dung hòa hai yếu tố công việc và gia đình, thì đa phần những người phụ nữ muốn có con đều đẩy lui thời điểm sinh con, một số người thậm chí vì cứ phải trì hoãn mãi mà cuối cùng không sinh được con dù họ mong muốn ». Ưu điểm trong chính sách gia đình của Pháp Tạo điều kiện để các bậc phụ huynh ...
    続きを読む 一部表示
    10 分
  • Vì sao các đại học Anh ngưng tuyển sinh từ Bangladesh và Pakistan?

    Vì sao các đại học Anh ngưng tuyển sinh từ Bangladesh và Pakistan?
    2026/03/11
    Một số đại học Anh ngừng nhận sinh viên từ Bangladesh và Pakistan để hạn chế tình trạng hàng nghìn sinh viên sau khi học xong đã ở lại quá hạn visa và xin tỵ nạn. Sức ép của bộ Nội Vụ buộc các trường đại học làm chặt việc tuyển sinh từ nước ngoài, lại xảy ra vào thời điểm rất nhiều trường đã thiếu hụt số sinh viên quốc tế nói chung từ 3-4 năm qua, gặp khủng hoảng tài chính, tới mức phải cắt giảm các khóa học, đóng cửa bộ môn, và thậm chí giải tán cả các cơ sở học đường. RFI Tiếng Việt : Thân chào anh Nguyễn Giang. Hiện là nghiên cứu sinh tại đại học City University of London, anh giải thích vấn đề “tiến thoái lưỡng nan này” của ngành giáo dục đại học Anh quốc như thế nào ? Nguyễn Giang : Tin tức thời gian qua cho hay hàng loạt đại học Anh, như University of Wolverhampton, đã tuyên bố ngừng nhận tuyển sinh từ Bangladesh và Pakistan, còn các đại học Sunderland và Coventry thì “tạm ngưng” nhận đơn xin du học từ hai nước đó. Các trường London Metropolitan, Chester và Hertfordshire đều có các biện pháp tương tự, ít ra là trong năm 2026. Trên thực tế thì trong niên khóa tới (2026-2027) mà mùa tuyển sinh sẽ bắt đầu từ đầu hè 2026, con số các đại học Anh phải rà soát đơn đăng ký ghi danh từ tất cả các nước trên thế giới, sẽ tăng lên. Tôi được biết là ít nhất trên 20 trường đang bị bộ Nội Vụ cảnh báo rằng nếu những năm qua, họ có số sinh viên quốc tế học xong ở lại quá hạn visa, hoặc xin tỵ nạn, vượt một ngưỡng nhất định thì chính phủ sẽ đơn giản là rút giấy phép tuyển sinh quốc tế của họ. Mà thiếu sinh viên nước ngoài thì hàng loạt trường đại học ở Anh sẽ gặp khó khăn lớn về nguồn thu. Trong năm 2025, hàng loạt trường ở Scotland, ở miền Trung nước Anh đã phải đóng nhiều khóa học. Nhưng tin gây choáng nhất là có thêm hai đại học Kent và Essex ở vùng phụ cận của Luân Đôn trong năm 2025 đã phải đóng một số cơ sở (campus) và sa thải hàng trăm giảng viên vì thiếu sinh viên nước ngoài. Các trường khác không cẩn thận có nguy cơ rơi vào tình trạng tương tự. Trước khi nói về vấn đề của các đại học Anh, xin anh cho biết câu chuyện sinh viên quốc tế trốn ở lại đi làm chui hoặc học xong mới xin tỵ nạn là như thế nào ? Đây là câu chuyện khá nhức nhối ở Anh và hóa ra nó đã xảy ra mấy năm nay mà giờ người ta mới nói tới nhiều. Báo chí rất nhiều năm chỉ tập trung vào chuyện người di cư bằng thuyền nhỏ từ Pháp sang Anh qua eo biển mà không biết là hàng chục phần trăm số người xin tị nạn ở Anh là từ những người vào Anh hợp pháp, có thị thực hẳn hoi, gồm không ít sinh viên. Chỉ khi giấy tờ, việc làm khó khăn họ mới quay ra xin tỵ nạn, tạo ra gánh nặng không nhỏ cho nhà nước, vì người được công nhận tỵ nạn là được bảo hiểm y tế, được nhà ở miễn phí ngay lập tức. Xin nêu một vài con số, tính từ tháng 7/2024 đến tháng 6/2025, có 111.084 người nộp đơn xin tỵ nạn lên bộ Nội Vụ Anh, tăng 14% so với cùng kỳ năm trước đó. Trong tổng số này thì có gần 44 nghìn người là vào bất hợp pháp, gồm 39% là « thuyền nhân » và 11% nữa là vào bằng xe thùng, containers... Chừng 13% nữa đã vào Anh từ Liên Hiệp Châu Âu, từ các đường khác hoặc là thân nhân của ai đó đã tới Anh nhưng hết hạn visa không xin thêm được. Còn lại thì tới 41 nghìn (37%) là đã tới Anh hợp pháp rồi mới xin tỵ nạn. Trong số này có gần 15 nghìn là sinh viên hoặc cựu sinh viên quốc tế. Ngoài sinh viên Bangladesh và Pakistan thì có sinh viên các nước nào nữa hay xin tỵ nạn ở Anh ? Tôi nhớ hồi tháng 5/2025, đã có tin công dân của ba nước Pakistan, Sri Lanka và Nigeria bị cho là có mặt đông nhất trong nhóm “ở lại quá hạn visa”, gồm các sinh viên - tin của báo The Guardian 06/05/2025 trích nguồn bộ Nội Vụ. Nhưng những thông báo chính thức đầu tháng 12/2025 lại cho thấy có thêm Bangladesh trong danh sách. Các nước này được cho là “quốc gia rủi ro cao” (high-risk countries) khi tuyển sinh viên và các đại học Anh giờ phải rà soát kỹ về nguồn tiền của sinh viên du học ...
    続きを読む 一部表示
    11 分
  • Châu Âu : Bảo vệ rừng hoang nhằm duy trì ngành sản xuất mật ong

    Châu Âu : Bảo vệ rừng hoang nhằm duy trì ngành sản xuất mật ong
    2026/03/06
    Trên phạm vi toàn cầu, doanh thu thị trường mật ong đạt mức 8,5 tỷ euro trong năm 2025. Theo dự đoán của công ty Global Markets Insights, quy mô thị trường này có thể tăng thêm 8% trong vòng mười năm tới. Vấn đề được đặt ra là làm thế nào để duy trì ngành sản xuất mật ong, khi các loài ong đang dần dần biến mất do sinh hoạt con người tác động mạnh lên môi trường và hệ sinh thái. Theo số liệu của Global Markets Insights, Trung Quốc vẫn là nhà xuất khẩu hàng đầu với gần nửa triệu tấn mật ong sản xuất hàng năm (chiếm 20% thị trường toàn cầu), Thổ Nhĩ kỳ đứng hạng nhì với hơn 96.000 tấn. Iran về hạng ba với 78.000 tấn mỗi năm. Về phía Liên hiệp châu Âu, ngành sản xuất đạt mức 280.000 tấn hàng năm, trong đó nước Pháp chiếm khoảng 10% sản lượng (25.000 tấn). Tuy mật ong là một thực phẩm được phổ biến rộng rãi, nhưng tương lai của ngành sản xuất tại Pháp lại khá bấp bênh. Để đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng, Pháp nhập khoảng 60% mật ong từ Trung Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ. Nhưng theo khảo sát gần đây của cơ quan ANSES chuyên về vấn đề an toàn thực phẩm, gần một nửa các loại mật ong nhập khẩu có giá rẻ thường được pha trộn thêm với đường trắng, nhưng mật ong pha chế lại được bày bán trên cùng một kệ với các loại mật ong nguyên chất chính hiệu, thường có giá cao hơn nhiều. Nhưng đáng lo ngại hơn nữa là các vấn đề liên quan trực tiếp đến nguồn cung ứng tự nhiên. Trước tác động của biến đổi khí hậu khiến nhiều giống cây nở hoa lệch mùa và ngành nông nghiệp sử dụng nhiều thuốc trừ sâu, các bầy ong cũng như những loài côn trùng khác đang dần dần biến mất. Vấn đề ở đây là loài ong không chỉ làm ra mật. Vai trò quan trọng nhất của chúng chính là thụ phấn, giúp cây trồng đơm hoa kết trái. Theo Tổ chức Lương nông Thế giới FAO, nếu không có các loài côn trùng thụ phấn, con người sẽ mất tới một phần tư sản lượng nông nghiệp toàn cầu mỗi năm. Do vậy, theo giới chuyên gia, việc đề ra những biện pháp nhằm bảo vệ ong mật nói riêng và các loài thụ phấn nói chung đã trở nên cấp bách. Trả lời phỏng vấn RFI ban tiếng Pháp, ông Foucaud Bertelot, chuyên gia ngiên cứu thuộc Liên đoàn các nhà nuôi ong tại Pháp (UNAF), hơn bao giờ hết ngành nuôi ong ở châu Âu phải xem xét lại các phương pháp sản xuất, làm thế nào để duy trì việc thu hoạch mật ong có chất lượng mà vẫn bảo vệ được các loài ong mật cũng như môi trường : Foucaud Bertelot : Có khá nhiều nguyên nhân khiến các loài ong đang biến mất dần. Đầu tiên hết là biến đổi khí hậu tác động đến thiên nhiên. Tại nhiều nơi trên địa cầu, nhiệt độ bất thường làm gián đoạn các chu kỳ đâm chồi nẩy mầm. Nở sớm hay nở muộn, các loài hoa khi nở không đúng mùa đều làm lệch chu kỷ phát triển nói chung. Thêm vào đó, có các loại thuốc trừ sâu (chẳng hạn như loại neo-nicotinoid) làm tê liệt hệ thần kinh của các loài sâu bọ phá hoại mùa màng, nhưng loại thuốc trừ sâu này cũng tàn phá rất nhiều bầy ong. Riêng tại châu Âu, theo quan sát của chúng tôi, các loài côn trùng thụ phấn đã giảm khoảng 70% từ những năm 2000. Đối với các loài ong mật, kết quả khả quan hơn một chút nhờ sự can thiệp của con người. Các chuyên gia thường nuôi ong chúa, rồi dùng ong chúa để tạo ra tổ mới, điều đó giúp duy trì số bầy ong, nhưng phương cách này sẽ trở nên vô nghĩa nếu như ở xung quanh chẳng còn nhiều cây cối hay hoa tươi. Nói cách khác để nuôi ong lấy mật, thì trước hết ta phải bảo tồn môi trường tự nhiên của chúng. Còn theo nhà nghiên cứu Stéphane Bonnet, tác giả quyển sách « Abeilles Mellifères » chuyên về các loài ong mật, do nhà xuất bản Terre Vivante phát hành, để bảo tồn các loài ong mật nói riêng và các loài côn trùng thụ phấn nói chung, một trong những biện pháp cần thiết vẫn là tái tạo những khu rừng rậm cũng như để nguyên những cánh đồng hoang. Trong môi trường hoang dã ấy, các loài côn trùng dễ sinh sôi nẩy nở, bảo đảm tính đa dạng của hệ sinh thái. Stéphane Bonet : Trong hàng triệu năm...
    続きを読む 一部表示
    9 分
  • Tài sản văn hóa Pháp và những mối đe dọa ngày càng gia tăng

    Tài sản văn hóa Pháp và những mối đe dọa ngày càng gia tăng
    2026/03/04
    Vụ trộm táo bạo hôm 19/10/2025 tại Louvre, một trong những biểu tượng văn hóa của Pháp tại Paris, bảo tàng nổi tiếng nhất thế giới, được xem là « vụ trộm thế kỷ » gây chấn động công luận trong và ngoài nước Pháp. Đây không chỉ là một mất mát cho giới bảo tàng của Pháp, với những bộ sưu tập hàng đầu thế giới, mà còn đặt ra nhiều câu hỏi về an ninh tại các bảo tàng, nhà thờ, công trình văn hóa … Bộ trưởng Văn Hóa Pháp Rachida Dati (1) cũng thừa nhận rằng bảo tàng Louvre không phải là trường hợp cá biệt, « đã tồn tại những lỗ hổng an ninh và chúng cần được giải quyết ». Quả thực, vấn đề bảo vệ an ninh, tài sản tại các bảo tàng chưa bao giờ lại là chủ đề gây tranh cãi nhiều đến vậy. Trong khi dư luận dậy sóng, đặt lại các câu hỏi về biện pháp bảo vệ an ninh của bảo tàng Louvre nói riêng và cảnh sát Paris nói chung, hàng trăm chuyên gia tích cực điều tra về vụ trộm táo bạo cướp đi 88 triệu euro báu vật của Pháp, thì vào ngày thứ Ba, 28/10, Cục Thông tin, Tình báo và Phân tích Chiến lược về Tội phạm có tổ chức (Sirasco) của Pháp ghi nhận sự gia tăng các vụ trộm đồ tạo tác (các vật phẩm được con người tạo ra, thường mang giá trị khảo cổ) và tác phẩm nghệ thuật của các bảo tàng trong thời gian gần đây. Trung bình, mỗi năm có khoảng 20 vụ trộm cắp tại hơn 1.200 bảo tàng trên toàn nước Pháp. Nhưng theo AFP, báo cáo của Sirasco đã vẽ nên một bức tranh đáng lo ngại, nêu rõ là « các bảo tàng, nhà thờ và cá nhân tại Pháp ngày càng trở thành mục tiêu của tội phạm nhắm vào những báu vật và tác phẩm nghệ thuật quan trọng mà họ sở hữu ». Cục Cảnh sát Tư pháp Quốc gia (DNPJ) lưu ý là nhiều vụ trộm di sản hoặc hiện vật văn hóa khác đã liên tục xảy ra trong những tuần gần đây. 7 vụ trộm nghiêm trọng chỉ trong vòng 2 tháng Ví dụ, vào ngày 20/10, khi cả nước Pháp còn đang kinh ngạc về vụ trộm ở Louvre, thì bảo tàng Langres ở tỉnh Haute-Marne, vùng Grand Est, miền đông bắc, cũng bị trộm đột nhập, nhắm vào các đồng tiền vàng và bạc có từ thế kỷ 18. Trước đó, vào đầu tháng 9, một hiện vật là đồ sứ Trung Quốc, được xếp vào loại bảo vật quốc gia, đã bị đánh cắp khỏi bảo tàng Dubouché ở Limoges. Thiệt hại ước tính lên tới hơn 6,5 triệu euro. Vào ngày 21/10, một công dân Trung Quốc đã bị bắt tại sân bay Barcelona, Tây Ban Nha, với 1 kg vàng nấu chảy : người này bị tình nghi đã tham gia vào vụ trộm gần 6 kilogram vàng tự nhiên (chưa qua tinh chế) tại bảo tàng Lịch sử Tự nhiên ở Paris hồi tháng 09. Hôm 12/10, bảo tàng về tổng thống Pháp Jacques Chirac (nhiệm kỳ 1995-2007) ở Sarran, Corrèze, cũng trở thành mục tiêu. Những kẻ phạm tội nhắm vào các quà tặng ngoại giao mà ông Chirac đã được các nước tặng trên cương vị tổng thống, trong đó có đồng hồ và trang sức. Jean-Baptiste-Félicité, người đứng đầu Văn phòng Trung ương về Chống Buôn bán Tài sản Văn hóa (OCBC), xác nhận trong phiên điều trần trước Ủy ban Văn hóa của Thượng viện Pháp ngày 29/10/2025 là các vụ việc nghiêm trọng đã gia tăng đột biến trong tháng 09 và 10 vừa qua : « Chúng tôi thấy có sự gia tăng các vụ nghiêm trọng trong hai tháng qua, tức là tháng 09 và 10. Chúng tôi ghi nhận là có ít nhất 7 bảo tàng đã bị nhắm tới trong những vụ mà các thủ phạm có sử dụng bạo lực, thậm chí là dùng vũ khí ». Theo nhà chức trách Pháp, kẻ trộm hoặc nhắm vào các tác phẩm nghệ thuật vì giá trị nội tại của chúng : Đây thường là các vụ trộm được tiến hành kiểu theo đơn đặt hàng, nhưng cũng có thể là họ ăn trộm để bán chúng cho các mạng lưới chuyên tẩu tán hàng ăn cắp ; hoặc chúng nhắm vào kim loại hoặc đá quý, những món hàng có thể chia tách ra từng phần nhỏ hoặc được nung chảy ra để bán mà không sợ bị nhà chức trách phát hiện nguồn gốc là sản phẩm bị đánh cắp. Trong bối cảnh bất ổn định chính trị toàn cầu, vàng được coi là « nơi trú ẩn an toàn », khối lượng vàng mua vào và giá vàng đều tăng chóng mặt trong thời gian...
    続きを読む 一部表示
    11 分
  • Quyền chấm dứt thai kỳ tự nguyện : Nguy cơ gia tăng từ các chính sách thoái lui trên khắp châu Âu

    Quyền chấm dứt thai kỳ tự nguyện : Nguy cơ gia tăng từ các chính sách thoái lui trên khắp châu Âu
    2026/02/25
    Tại châu Âu, cho dù có những tiến bộ ở một số nước trong việc hợp pháp hóa và phi hình sự hóa phá thai, Pháp thậm chí đã ghi quyền chấm dứt thai kỳ tự nguyện của phụ nữ vào Hiến Pháp, nhưng trên thực tế, nhìn chung toàn khối, quyền phá thai vẫn còn mong manh và không được các nước áp dụng đồng đều. Đáng lo ngại hơn, vào đầu tháng 11/2025, Amnesty International, tổ chức Ân Xá Quốc Tế, cảnh báo là tại châu Âu đang có những nỗ lực « đáng báo động », với những cuộc tấn công ngày càng gia tăng, nhằm hạn chế quyền chấm dứt thai kỳ tự nguyện của phụ nữ. Các trở ngại đối với những phụ nữ muốn chấm dứt thai kỳ tự nguyện tại châu Âu còn nhiều. Có thể đó là về thủ tục hành chính, về mặt xã hội hay thực tế : thời gian chờ đợi bắt buộc, giới hạn tuổi thai, từ chối chăm sóc vì lý do lương tâm, không được tiếp cận phương pháp dùng thuốc để chấm dứt thai kỳ, chi phí cao và thiếu chuyên gia ... Đây là kết luận của tổ chức Ân Xá Quốc Tế trong báo cáo « Quyền không phải là hiện thực dành cho tất cả mọi người : Cuộc đấu tranh cho quyền được chấm dứt thai kỳ ở châu Âu », được công bố hôm 06/11/2025. Nghiên cứu được thực hiện tại 40 quốc gia trên khắp châu Âu. Trở ngại mỗi nơi mỗi kiểu Tại hơn một chục quốc gia, chẳng hạn như Đức, Áo và Bulgari, chi phí phá thai có thể là « quá cao » nếu không được hệ thống y tế chi trả. Điều này làm suy yếu khả năng tiếp cận của các nhóm dễ bị tổn thương nhất : giới trẻ, những phụ nữ trong điều kiện khó khăn, trong đó có di dân và người tị nạn, hay người khuyết tật. Những trở ngại này tồn tại ngay cả ở những quốc gia cho phép phá thai hợp pháp, chẳng hạn như Bỉ, nơi cho phép phá thai dưới 12 tuần tuổi. Tuy nhiên, thời gian chờ bắt buộc 6 ngày được áp dụng trước khi thực hiện thủ thuật phá thai, và thai phụ phải được cung cấp thông tin về các giải pháp khả thi khác, cũng như các lựa chọn khác cho thai nhi, bao gồm cả việc nhận con nuôi. Thủ tục phức tạp này khiến việc tiếp cận dịch vụ bị trì hoãn. Tại một số quốc gia khác, cho dù phá thai là hợp pháp, nhưng việc tiếp cận dịch vụ chăm sóc gần như không thể. Báo cáo chỉ ra là ở Ý và Rumani, rất nhiều nhân viên y tế từ chối làm thủ thuật phá thai do đức tin cá nhân hoặc tôn giáo, khiến các thai phụ rất khó tiếp cận dịch vụ. Ngoài ra, còn có hàng chục quốc gia áp đặt « các điều kiện tiên quyết không hợp lý về mặt y tế », ví dụ thời gian chờ đợi hoặc tư vấn, « có thể dẫn đến sự chậm trễ trong việc tiếp cận », khiến Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO) phải kêu gọi chính phủ các nước châu Âu « thực hiện các biện pháp để bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng và phổ quát » về chấm dứt thai kỳ tự nguyện. Tổ Chức Y Tế Thế Giới WHO lưu ý là các giới hạn pháp lý dựa trên số tuần tuổi của thai nhi không dựa vào các bằng chứng khoa học và làm tăng nguy cơ đối với sức khỏe của thai phụ. Theo Amnesty International, tình trạng hiện nay liên quan phần nào đến một làn sóng chính sách thoái lui, được thúc đẩy bởi các nhóm phản nhân quyền « được hưởng nhiều tài trợ và xuyên quốc gia, gồm các định chế và nhóm bảo thủ và tôn giáo, các cơ quan nghiên cứu, các tổ chức xã hội dân sự và những người có ảnh hưởng trên mạng xã hội ». Những hành vi hung hãn nhắm vào các cơ sở phá thai Các hành vi đe dọa và bạo lực nhắm vào những người đấu tranh cho quyền tiếp cận phá thai, bao gồm các nhà hoạt động, hiệp hội và nhân viên y tế, đang gia tăng. Theo tổ chức phi chính phủ này, sự hiện diện của các nhà hoạt động chống phá thai rất « hung hãn » bên ngoài các cơ sở chăm sóc sức khỏe sinh sản và tình dục cũng là « một trở ngại ngày càng phổ biến » đối với việc phá thai, trong đó có Tây Ban Nha. Từ Madrid, thông tín viên Diane Cambon, gửi về bài phóng sự : « Ở cổng bệnh viện tư Beyadonna, không có dấu hiệu nào cho thấy đây là một trung tâm y tế thực hiện thủ thuật phá thai. Phía ...
    続きを読む 一部表示
    14 分
  • Nghịch lý về xu hướng ăn uống không lành mạnh tại nước Pháp nổi tiếng về ẩm thực

    Nghịch lý về xu hướng ăn uống không lành mạnh tại nước Pháp nổi tiếng về ẩm thực
    2026/02/20
    Nước Pháp vốn lâu nay vẫn nổi tiếng là xứ sở ẩm thực, người Pháp được xem là có gu ăn uống tinh tế, các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn cao, thế nhưng nay nước Pháp đang trở thành « thiên đường » của đồ ăn nhanh và nhiều hiệp hội, tổ chức tại Pháp ngày càng lo ngại về tình trạng tiêu dùng tràn lan các thực phẩm không lành mạnh (malbouffe). Một cuộc khảo sát của 7 hiệp hội, tổ chức về 5.000 sản phẩm khuyến mại tại 5 hệ thống bán lẻ lớn nhất của Pháp (Carrefour, Cooopérative U, E.Leclerc, Intermarché và Lidl) trong hai tháng 02-03/2025, cho thấy 66% chương trình khuyến mãi thực phẩm tại hệ thống các siêu thị lớn liên quan đến các sản phẩm quá béo, quá ngọt hoặc quá mặn, không tốt cho sức khỏe người tiêu dùng, thậm chí là các thực phẩm mà các định chế y tế khuyến cáo hạn chế sử dụng, như các thức uống ngọt, thịt chế biến sẵn, thực phẩm chế biến từ thịt đỏ … Tố cáo các siêu thị thúc đẩy người tiêu dùng mua thực phẩm không lành mạnh, thậm chí « bán rẻ » sức khỏe của khách hàng, các hiệp hội này kêu gọi các chuỗi siêu thị lớn bảo đảm là ít nhất 50% thực phẩm được khuyến mại phải là sản phẩm có chất lượng, với giá cả phải chăng. Trong số 7 hiệp hội, tổ chức về thực phẩm, sức khỏe, bệnh tiểu đường, gia đình hay bảo vệ khí hậu, có Food Watch France, một tổ chức phi lợi nhuận đấu tranh cho quyền của cộng đồng được tiếp cận thực phẩm lành mạnh, giá cả phải chăng, được lựa chọn và bảo đảm phát triển bền vững. Để hiểu thêm về thực trạng tiêu dùng thực phẩm không lành mạnh tại Pháp, RFI Tiếng Việt phỏng vấn bà Audrey Morice, phụ trách chương trình quảng bá của Food Watch France. RFI : Trước hết, nên hiểu thế nào là đồ ăn không lành mạnh ? Audrey Morice : Tất cả các loại thực phẩm có giá trị dinh dưỡng thấp nhưng chứa nhiều calorie, cholesterol, chất béo bão hòa, đường, đôi khi là muối, về cơ bản đó là những thứ ẩn nấp đằng sau thực phẩm không lành mạnh mà chúng ta cần biết. Nói cách khác, đó là những thực phẩm quá béo, quá ngọt, quá mặn. Ngày nay, thực phẩm không lành mạnh còn gắn liền thực phẩm siêu chế biến, vốn bị chỉ trích rất nhiều. Chúng chiếm tới gần 1/3 lượng calorie chúng ta nạp hàng ngày vào người, do đây thường là những thực phẩm rất tiện lợi, trông rất ngon miệng mà lại không đắt mấy. Tuy nhiên, đằng sau những thực phẩm này là một quá trình biến đổi theo dây chuyền công nghiệp, dẫn đến những hậu quả về sức khỏe và gây nhiều tranh cãi. Đây thực ra là những xu hướng tiêu dùng thực phẩm có từ những năm 1960-1970, với sự xuất hiện của thức ăn nhanh McDonald's và thực phẩm công nghiệp. Cách nay vài thập kỷ, chúng ta được tiêu thụ trực tiếp thực phẩm được nuôi trồng. Nhưng rồi sau đó, theo thời gian, loại thực phẩm này đã dần dần trải qua quá trình chế biến theo tiêu chuẩn của ngành công nghiệp thực phẩm. Cùng với đó là sự thay đổi về lối sống, cách vận chuyển, dẫn đến việc mọi người chuyển sang sử dụng thực phẩm không lành mạnh, còn giá cả thực phẩm tươi thì cứ tăng, các phương pháp sản xuất bị công nghiệp hóa, giá những sản phẩm theo số lượng lớn và chứa nhiều đường lại giảm. Tất cả những điều đó dẫn đến việc các siêu thị ngày nay tràn ngập những sản phẩm "siêu chế biến" và các xu hướng tiêu thụ thức ăn nhanh, như McDonald's, KFC … Điều này có nghĩa là nguồn cung ngày nay tập trung vào nhóm thực phẩm không lành mạnh, thay vì hướng đến các sản phẩm tươi, ngon, chất lượng. RFI : Pháp vốn nổi tiếng trên thế giới là xứ sở của ẩm thực. Vậy bà giải thích thế nào về tiến triển của xu hướng tiêu dùng thực phẩm không lành mạnh như vậy, ví dụ ăn fastfood ? Audrey Morice : Kiểu thực phẩm chế biến không lành mạnh lần đầu tiên du nhập vào Pháp từ nước ngoài là vào những năm 1970, khi hệ thống thực phẩm của thế giới bắt đầu trở nên công nghiệp hóa đến mức dần dần trở thành có vấn đề. Đó là khi thực phẩm bắt đầu trải qua ...
    続きを読む 一部表示
    11 分
  • Châu Âu : Nhà nước hay tư nhân quản lý để khai thác bền vững những bờ biển Địa Trung Hải ?

    Châu Âu : Nhà nước hay tư nhân quản lý để khai thác bền vững những bờ biển Địa Trung Hải ?
    2026/02/11
    Tìm đến bãi biển để nghỉ ngơi thư giãn là một trong những lựa chọn quen thuộc cho những kỳ nghỉ ngày nay tại Pháp. Với những địa phương có đường bờ biển, đặc biệt là biển nước ấm, tăng trưởng kinh tế dựa vào du lịch biển chiếm tỉ trọng đáng kể. Nhiều nơi, hoạt động khai thác bờ biển định hình cảnh quan, quy hoạch của toàn vùng. Để hiểu hơn về quy hoạch vùng biển phục vụ hoạt động nghỉ dưỡng tại châu Âu, RFI tiếng Việt có cuộc trao đổi với kiến trúc sư quy hoạch Bùi Uyên, cũng là cộng tác viên của đài. RFI : Hoạt động nghỉ dưỡng ở bãi biển có từ khi nào ? KTS Bùi Uyên : Ngày nay, phần lớn du khách ưa thích ngâm mình trong làn nước ấm áp của những bãi biển ngập nắng miền Nam bên bờ Địa Trung Hải, hơn là dọc những vùng duyên hải lộng gió eo biển Manche. Nhưng chính nước Anh mới là nơi ra đời hoạt động nghỉ dưỡng bãi biển. Xuất phát điểm là những khu nghỉ dưỡng nước khoáng nóng, trị liệu, được xây dựng từ đầu thế kỷ 18, dần dần hình thành những thành phố nghỉ dưỡng bên bờ biển thu hút khách du lịch, đánh dấu bước ngoặt lớn trong tương tác với tài nguyên biển. Thời điểm đó, nước biển được sánh ngang nước khoáng trong vai trò trị liệu. Tắm biển, trước hết, là một liệu pháp chăm sóc sức khỏe. Để phục vụ hoạt động nghỉ dưỡng, chữa bệnh này, những đường dạo ven biển và những khu đô thị dần dần mọc lên. Nhờ có trao đổi qua lại giữa hai bờ eo biển Manche mà xu hướng này lan dần sang những vùng ven biển Normandie của Pháp. Những thành phố du lịch nghỉ dưỡng đầu tiên phải kể đến Dauville, Trouville, Cabourg, đặc biệt nở rộ nhờ có phát triển ngành đường sắt vào giữa thế kỷ 18 khiến việc tiếp cận các khu nghỉ ven biển dễ dàng hơn đáng kể. Ban đầu, những khu đô thị mới này dành cho tầng lớp thượng lưu, tách biệt khỏi những khu làng chài cổ vốn quay lưng ra biển, chỉ khai thác nghề đánh bắt hải sản. RFI : Đô thị du lịch biển phải chăng là tác nhân làm thay đổi sâu sắc cảnh quan các vùng duyên hải ? KTS Bùi Uyên : Đúng, quy hoạch khai thác bờ biển như một điểm đến du lịch, với mô hình những khu phức hợp nghỉ dưỡng, dịch vụ giải trí, từ sức khỏe đến sòng bạc, đã được ra đời như một loại hình đầu tư tư nhân thu lợi nhuận cao. Dần dần, bờ biển trở thành một bộ phận của quy hoạch đô thị và chính sách công về phát triển du lịch biển và kinh tế địa phương. Ban đầu, ngay khi được khai thác du lịch, cảnh quan biển tự nhiên phần cốt yếu vẫn là để chiêm ngưỡng, đi dạo thư giãn hơn là nơi để bơi lội. Trên tầm thế giới, khái niệm nghỉ mát mùa hè trên những bãi biển chỉ ra đời vào đầu thế kỷ 20. Phải kể đến khái niệm 3S « Sun - Sand – Sea » ra đời trên quần đảo Hawaii rồi lan sang dải bờ biển bang Floride của Mỹ. Với trào lưu này, những vùng biển ấm nóng trở thành nơi để thư giãn, giải phóng cơ thể, hòa mình trong nắng, cát và nước biển. Tại châu Âu, loại hình tắm biển này bắt đầu xuất hiện bên bờ Địa Trung Hải vào những năm 30 của thế kỷ trước. Đầu tiên phải kể đến bờ biển nghỉ mát vùng Côte d’Azur, miền nam Pháp. Theo năm tháng, danh tiếng của khu bờ biển này ngày càng thu hút tầng lớp khá giả, giới thượng lưu, văn nghệ sỹ, không những trong nước mà cả ở tầm thế giới. Để kéo dài hoạt động giải trí mang lợi ích kinh tế chủ chốt, các thành phố ven biển dần đa dạng hóa các hoạt động sang các mùa khác trong năm. Như các thành phố Nice, Cannes của Pháp mở đón những sự kiện văn hóa nghệ thuật quốc tế, mà nổi bật nhất là Liên hoan phim Cannes tháng 5 hàng năm, khai mạc lần đầu tiên năm 1946. Những khu nhà ở theo mùa hoặc dài hạn cả năm cũng được xây dựng khắp nơi, mời gọi những người có khả năng tài chính sở hữu những căn hộ, biệt thự nghỉ mát mùa hè. RFI : Pháp tìm sự cân bằng giữa lợi ích kinh tế và bảo vệ môi trường biển tự nhiên như thế nào ? KTS Bùi Uyên : Trong suốt các thập niên nửa cuối thế kỷ 20, khắp dọc...
    続きを読む 一部表示
    12 分
  • Tín ngưỡng, tiền, quyền: Mối liên hệ giữa giáo phái Moon và chính trị Hàn Quốc

    Tín ngưỡng, tiền, quyền: Mối liên hệ giữa giáo phái Moon và chính trị Hàn Quốc
    2026/02/04
    Sau đảng sức mạnh quốc dân, đến lượt đảng Dân Chủ cầm quyền phải đối mặt với những cáo buộc tham nhũng và thông đồng với Giáo hội Thống nhất, còn gọi là “giáo phái Moon”. Ngày 11/12/2025, bộ trưởng Đại dương và Thủy sản Chun Jae Soo tuyên bố từ chức vì bị cáo buộc nhận hối lộ từ giáo phái đầy ảnh hưởng này. Quy mô mối liên hệ giữa các chính trị gia và giáo phái Moon không ngừng được tiết lộ kể từ khi người đứng đầu bị bắt tháng 09/2025. Bà “trùm” Han Hak Ja, vợ của nhà sáng lập Moon, đang bị xét xử vì tặng quà hối lộ cựu đệ nhất phu nhân Hàn Quốc Kim Keon Hee. Trong chính quyền của tổng thống Lee Jae Myung hiện nay, bộ trưởng Đại dương và Thủy sản Chun Jae Soo đã từ chức sau khi bị cáo buộc nhận hơn 17.000 euro tiền mặt và hai chiếc đồng hồ xa xỉ từ Giáo hội Thống nhất trong thời gian còn là nghị sĩ. Bộ trưởng Thống Nhất Hàn Quốc cũng bị cáo buộc nhận hối lộ nhưng không từ chức. Những tai tiếng này tác động đến giai đoạn đầu nhiệm kỳ của tổng thống Lee Jae Myung, người vẫn kiên quyết lên án ảnh hưởng của nhóm tôn giáo này trong chính trường Hàn Quốc. Theo một số nguồn tin, người đứng đầu nhà nước đang cân nhắc việc giải tán Giáo hội Thống nhất, giống như phán quyết của tòa án Nhật Bản tháng 03/2025. Chính đảng nào cũng dính líu đến Giáo hội Thống nhất Ngày 10/12/2025, Cảnh sát Hàn Quốc lập tổ điều tra chuyên trách 23 người và bắt đầu mở hồ sơ điều tra các nghi vấn Giáo hội Thống nhất đưa tiền - quà cho chính trị gia sau khi tiếp nhận tài liệu chuyển giao từ phía công tố viên đặc biệt. Đến 9 giờ sáng 15/12, cảnh sát tiến hành khám xét đồng loạt 10 địa điểm - từ trụ sở giáo hội, nhà riêng và văn phòng của cựu bộ trưởng Hải dương và Thủy sản Chun Jae Soo cùng một số cựu nghị sĩ, cho tới các khu vực liên quan. Điều này cho thấy vụ việc đã chuyển sang giai đoạn cưỡng chế quy mô lớn. Điều tra cũng nhắm thẳng vào “tầng cao nhất” khi bà Han Hak Ja bị đưa sang tư cách bị can, trong bối cảnh cảnh sát chạy đua với thời hiệu truy tố của các cáo buộc phát sinh từ giai đoạn trước và sau năm 2018. Ngoài cựu bộ trưởng Hải Dương, hồ sơ điều tra cho thấy mạng lưới quan hệ chính trị của Giáo hội Thống nhất trải rộng trên cả hai phe, với nhiều nhân vật có chức danh rõ ràng. Phía đảng Dân Chủ có Chun Jae Soo, Lim Jong Seong (cựu nghị sĩ đảng Dân Chủ), cùng một số chính trị gia từng tham dự hoặc liên quan đến các sự kiện do giáo hội hậu thuẫn trong giai đoạn 2018-2020. Ở phe bảo thủ, nổi bật là Kim Gyu Hwan (cựu nghị sĩ đảng Hàn Quốc Tự Do, hiện là lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước), Kwon Seong Dong (nghị sĩ đảng Quyền Lực Nhân Dân, từng bị nhắc đến trong các nghi vấn liên quan đến tài trợ chính trị), cũng như các nhân vật thân cận quanh cựu tổng thống Yoon Suk Yeol và cựu đệ nhất phu nhân Kim Keon Hee trong các hồ sơ tiếp xúc - vận động. Đáng chú ý, Giáo hội Thống nhất từng tìm cách tiếp xúc với tổng thống đương nhiệm Lee Jae Myung chủ yếu thông qua các kênh trung gian, sự kiện tôn giáo - xã hội và những sáng kiến mang danh nghĩa “hòa bình” hoặc “hợp tác quốc tế”. Tuy nhiên, không có bằng chứng cho thấy tổng thống Lee trực tiếp tiếp nhận tài trợ, quà tặng hay tham gia các thỏa thuận chính trị với giáo hội. Việc cùng lúc tiếp cận chính trị gia thuộc cả đảng Dân Chủ lẫn đảng Quyền Lực Nhân Dân cho thấy chiến lược quen thuộc của Giáo hội Thống nhất : Không “đặt cược” vào một phe duy nhất, mà nuôi dưỡng quan hệ song song để duy trì ảnh hưởng lâu dài, bất kể cán cân quyền lực chính trị thay đổi ra sao. Cuộc tranh cãi gay gắt giữa hai đảng về việc ai có quyền chỉ định công tố viên đặc biệt lại càng cho thấy vụ việc đã vượt khỏi khuôn khổ một cuộc điều tra hình sự thông thường. Khi quyền đề cử công tố viên đặc biệt trở thành điểm nóng chính trị, điều đó phản ánh nỗi lo chung rằng bất kỳ phe nào nắm quyền chỉ định cũng có thể kiểm soát hướng...
    続きを読む 一部表示
    10 分