『Tạp chí xã hội』のカバーアート

Tạp chí xã hội

Tạp chí xã hội

著者： RFI Tiếng Việt
無料で聴く

今ならプレミアムプランが3カ月 月額99円

2026年5月12日まで。4か月目以降は月額1,500円で自動更新します。

概要

Những vấn đề xã hội Việt Nam và trên thế giới qua lăng kính RFI

France Médias Monde 社会科学
エピソード
  • Ô nhiễm kim loại nặng do khai thác đất hiếm, “quả bom nguyên tử” đối với sông Mê Kông

    Ô nhiễm kim loại nặng do khai thác đất hiếm, “quả bom nguyên tử” đối với sông Mê Kông
    2026/05/06
    Dòng sông dài nhất Đông Nam Á đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng môi trường chưa từng có do chất thải từ các hoạt động khai thác đất hiếm khoáng sản ở thượng nguồn. Tại nhiều khu vực trên sông Mê Kông, mức độ nhiễm các kim loại nặng độc hại như thạch tín, thuỷ ngân chì, cao gấp gần 10 lần so với mức an toàn. Không chỉ nguồn sinh kế của hơn 70 triệu người bị đe dọa, những tác động này còn mang tính huỷ hoại đối với môi trường về lâu dài. Từ nhiều tháng qua, các hình ảnh về cá biến dạng, vảy đổi màu, có nhiều khối u, màu mắt bất thường,…, được loan truyền rộng rãi tại Thái Lan. Chúng được phát hiện dọc theo sông Kok ở miền bắc Thái Lan, bắt nguồn từ Miến Điện, chảy qua tỉnh Chiang Rai và đổ vào sông Mê Kông. Nhiều người dân không dám ăn cá sông, ngừng đánh bắt cá trước những thông tin về cá bị nhiễm độc do kim loại nặng được thải ra từ các hoạt động khai khoáng ở thượng nguồn. Tình trạng ô nhiễm tập trung chủ yếu tại vùng Tam giác vàng, nơi các con sông Kok, Sai, Ruak chảy từ Miến Điện vào Thái Lan và đổ vào sông Mê Kông. Trên thực tế, theo Bangkok Post tình trạng ô nhiễm kim loại nặng đã được phát hiện vào tháng 08/2024, khi người dân báo cáo về tình trạng nước sông vẩn đục. Tại đập Ban Kwae Wua, trẻ em bị phát ban sau khi chơi đùa trên sông. Tại Huai Chomphu, nông dân nhận thấy cây trồng héo úa dù được tưới nước hàng ngày. Đến đầu năm 2025, các xét nghiệm trong phòng thí nghiệm đã xác nhận nỗi lo sợ : dòng sông bị ô nhiễm với hàm lượng thạch tín cao, nồng độ kim loại nặng ở mức báo động. Cục Thủy Sản Thái Lan, được cho là để trấn an dư luận và tránh tác động đối với thị trường, đã thông báo hồi tháng 06/2025, rằng những con cá bị biến dạng được đánh bắt ở các con sông bị nhiễm ký sinh trùng Digenea và sự biến dạng không phải do kim loại nặng gây ra. Trong khi đó các tổ chức phi chính phủ và các nghiên cứu của Đại học Naresuan ở Thái Lan đã đưa ra bằng chứng về việc mô cá chứa kim loại nặng và các dấu hiệu như u, biến màu… là do nhiễm độc hóa học. Họ kết luận rằng cá bị nhiễm vi khuẩn/ký sinh trùng là hệ quả của việc hệ miễn dịch bị suy yếu do sống trong môi trường nhiễm độc lâu ngày. Các báo cáo từ Cục Kiểm soát Ô nhiễm Thái Lan (PCD) gần đây cũng đã phải thừa nhận các chỉ số hóa học về thạch tín, đang vượt ngưỡng an toàn. Kết quả xét nghiệm trầm tích, được công bố vào tháng 4/2026 cho thấy mức độ thạch tín đo được ở nhiều khu vực sông Kok, Sai và Ruak, lên đến mức 296 mg/kg, cao gấp 9 lần ngưỡng nguy hiểm (33 mg/kg). Ô nhiễm chì vượt quá mức an toàn cũng được phát hiện tại nhiều khu vực trên sông Kok, cùng với các kim loại nặng khác, bao gồm niken, đồng và crom, thuỷ ngân. Theo Ủy ban Sông Mê Kông - Mekong River Commission, cơ quan quản lý con sông, nồng độ thạch tín trong trầm tích có thể gây nguy hiểm cho các sinh vật đáy, đặc biệt là ở thượng nguồn sông Kok và sông Mekong. Vào mùa khô, mực nước thấp và lưu lượng giảm, có thể góp phần làm tăng lượng trầm tích tích tụ và nồng độ chất gây ô nhiễm cao hơn. Trong cuộc hội thảo trực tuyến về Khủng hoảng nhiễm độc tại sông Mê Kông, hồi tháng 04/2026, phó giáo sư Wan Wiriya, thuộc đại học Chiang Mai Thái Lan, nhận định : “Mặc dù hiện nay con người không tiếp xúc trực tiếp với trầm tích giống như các sinh vật sống dưới đáy sông, nhưng thạch tín sẽ tích tụ dần trong hệ sinh thái và dần dần đầu độc chuỗi thức ăn, tác động trực tiếp đến con người”. Dòng sông đã bị đầu độc như thế nào ? Thanapol Penrat, giáo sư tại Đại học Naresuan của Thái Lan, trả lời AP, nhận định : “Vấn đề là ô nhiễm nguồn nước xuyên biên giới do khai thác khoáng sản đất hiếm và vàng không được kiểm soát và quản lý đúng cách ở Miến Điện. Tôi cũng rất quan ngại vì việc khai thác vẫn tiếp diễn ở Lào, như vậy là có thêm một nguồn phát thải chất ô nhiễm, không chỉ ở Miến Điện mà còn ở Lào ...
    続きを読む 一部表示
    10 分
  • Mặt trận Bình dân Pháp : 2 năm cầm quyền, 90 năm di sản

    Mặt trận Bình dân Pháp : 2 năm cầm quyền, 90 năm di sản
    2026/04/29
    Cách nay đúng 90 năm, vào năm 1936, trong bối cảnh châu Âu nói chung và nước Pháp nói riêng phải đương đầu với nhiều biến động xã hội, Mặt trận Bình dân - Front populaire - đã ra đời, với nhiều cải cách xã hội mang tính cách mạng, tạo ra những thay đổi lớn lao cho cuộc sống của người dân Pháp. Cho dù chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn, khoảng 2 năm, từ năm 1936 đến 1938, nhưng Mặt trận Bình dân đã để lại nhiều dấu ấn cho tới tận ngày nay. RFI tiếng Việt ngày 01/04/2026 phỏng vấn sử gia Jean Vigreux, chuyên gia nghiên cứu về Mặt trận Bình dân, giáo sư Đại học Bourgogne Europe của Pháp. RFI : Mặt trận Bình Dân là gì ? Ra đời trong bối cảnh chính trị - kinh tế - xã hội như thế nào ? Jean Vigreux : Mặt trận Bình dân là một phong trào chính trị, bởi vì chính cuộc bầu cử tháng 4-5 năm 1936 đã đưa một người theo chủ nghĩa xã hội lên lãnh đạo chính phủ ở Pháp, lần đầu tiên trong lịch sử. Đó là Léon Blum. Nhưng ngoài khía cạnh chính trị, Mặt trận Bình dân còn là một phong trào xã hội có quy mô rất lớn, một phong trào đình công lớn chưa từng có và đã giành được những quyền lợi mới cho nhân dân, cho người làm công ăn lương … Có thể nói rằng trong một giai đoạn đặc biệt, từ năm 1936 đến năm 1938, chỉ trong vòng 2 năm, Mặt trận Bình dân thực sự đã ghi dấu ấn trong đời sống của đất nước. Về nguồn gốc, Mặt trận Bình dân ra đời từ sự tập hợp của cánh tả Pháp, vốn dĩ bị chia rẽ kể từ sau Đệ nhất Thế chiến. Có 3 lực lượng chính của cánh tả, đó là đảng Cộng Sản, đảng Xã Hội và các phần tử cánh tả cấp tiến. Ngoài ra, còn có những lực lượng khác. Khi đó, giữa họ có sự chia rẽ. Rồi điều gắn kết họ lại với nhau chính là sự trỗi dậy của chủ nghĩa phát xít, là nỗi sợ hãi trước chủ nghĩa Quốc Xã và những gì đã xảy ra ở Đức năm 1933. Và sau đó là đến năm 1934, một cuộc đảo chính do những kẻ cực đoan cánh hữu tiến hành đã chiếm giữ Cung điện Bourbon (Palais Bourbon), trụ sở Hạ Viện, biểu tượng của Cộng Hòa Pháp. Trong bối cảnh đó, phe cánh tả muốn đoàn kết lực lượng và thành lập một liên minh bình dân, sau này đã trở thành Mặt trận Bình dân. Liên minh này được thành lập để bảo vệ nền Cộng Hòa, đồng thời nhằm chống lại cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội trong những năm 1930 và Đại Suy Thoái 1929. RFI : Trong bối cảnh thời đó, đâu là những thách thức và mục tiêu chính của Mặt trận Bình dân Pháp ? Jean Vigreux : Như tôi vừa nói, mục tiêu là bảo vệ nền Cộng Hòa, nhưng không chỉ đơn thuần là bảo vệ nền Cộng hòa, mà mục tiêu của Mặt trận Bình dân còn là chương trình có thể được tóm gọn khá đơn giản trong 3 từ « Bánh mì », « Hòa bình » và « Tự do ». « Bánh mì » là cung cấp bánh mì cho công nhân, cho những người thất nghiệp do khủng hoảng kinh tế và xã hội. « Hòa bình » là bảo vệ hòa bình chống lại chủ nghĩa phát xít trên phạm vi quốc tế, bởi vì thực sự khi đó có những mối đe dọa tương đối nghiêm trọng, ví dụ phát xít Ý đã tiến hành các cuộc can thiệp quân sự ở châu Phi, ở Ethiopia và nhiều nơi khác nữa. Như vậy, thách thức là lấy chủ nghĩa hòa bình chống lại logic chiến tranh, tức là chủ nghĩa phát xít. Xin nhắc lại là vào năm 1936, Pháp tưởng niệm sự kiện Verdun năm 1916, chỉ mới trước đó 20 năm. Đó là những vụ thảm sát và tàn sát trong Chiến tranh Thế giới Thứ nhất. Và thứ ba là tự do : đó là những quyền tự do cơ bản, trước những gì đang xảy ra ở Trung và Đông Âu, không chỉ dưới bàn tay của phát xít, mà còn cả các chế độ độc tài ở những nước này. Tóm lại, những mục tiêu chính của Mặt trận Bình dân là điều hành để phát triển nền Cộng Hòa, không chỉ về các quyền tự do, mà còn hướng đến một nền dân chủ xã hội. RFI : Những cải cách lớn, những biện pháp tiêu biểu của Mặt trận Bình dân khi đó là gì ? Jean Vigreux : Về những cải cách lớn, trước hết cần lưu ý là chúng đã được thực hiện một cách nhanh chóng. Xin nhắc lại Léon Blum được bổ...
    続きを読む 一部表示
    10 分
  • Pháp : Opéra - nghệ thuật của giới tinh hoa, xa rời giới trẻ ?

    Pháp : Opéra - nghệ thuật của giới tinh hoa, xa rời giới trẻ ?
    2026/04/24
    Diễn viên người Mỹ Timothée Chalamet, gần đây đã mở ra một cuộc tranh luận khi cho rằng không ai quan tâm đến Opera hay ballet nữa. Thường bị cáo buộc là một loại hình nghệ thuật xa xỉ, Opéra được coi là chỉ dành cho một nhóm khán giả nhất định và có giá vé cao, phải chăng nghệ thuật cổ điển này, đang ngày càng xa rời thời cuộc, khi trình diễn lại những vỡ kịch từ nhiều thế kỷ trước và thiếu tính đương đại. Hồi cuối tháng Hai vừa qua, Timothée Chalamet, diễn viên người Mỹ - Pháp đã đưa ra phát ngôn “gây tranh cãi” khi quảng bá phim mới Martyr Supreme do anh thủ vai chính, được đề cử giải Oscar, khắc hoạ lại chân dung của một vận động viên bóng bàn. Trong cuộc phỏng vấn với CNN và Variety, tài tử tuyên bố : “Tôi không nghĩ rằng mình có thể làm việc trong các loại hình nghệ thuật cổ điển như Múa ba lê hay Opéra hoặc những ‘thứ’ mà người ta cố gắng duy trì mặc dù không ai quan tâm đến nó nữa… Dĩ nhiễn là với tất cả sự tôn trọng của tôi dành cho những người làm Ba lê và Opéra”. Phát biểu này đã khiến diễn viên 30 tuổi nhận không ít chỉ trích dữ dội. Trên mạng xã hội, nhiều hình ảnh và video chế hài hước được loan truyền, ví dụ như : “Hướng dẫn làm thế nào để lọt mất giải Oscar trong 10 giây”. Timothée Chalamet cũng bị các định chế Opera trên toàn thế giới “đáp trả”. Trên Instagram, Nhà hát Opéra Garnier ở Paris trả lời một cách hài hước, đăng một đoạn trích trong vở “Nixon ở Trung Quốc” đang được trình diễn, cho thấy cảnh các nhân vật xung đột trong một trận bóng bàn, kèm theo phần bình luận : “Thật bất ngờ, ở nhà hát Opéra cũng có bóng bàn đó, Timothée Chalamet”. Nhà hát Opera Metropolitan ở New York cũng đã đáp trả bằng một video, trích dẫn câu nói trong cuộc phỏng vấn, “với tất cả sự tôn trọng dành cho những người làm Ballet và opera,” đồng thời nhấn mạnh các ngành nghề khác nhau trong đoàn. Dòng chú thích kèm theo video tri ân đội ngũ của họ có nội dung: “Đây là dành cho bạn, Timothée Chalamet.” Opéra Vienna thì chọn một cách tiếp cận khác, phỏng vấn trên đường phố, lấy ý kiến của người qua đường về nhạc kịch. Nghệ thuật đắt đỏ Trên thực tế, bình luận của Chalamet đã nêu ra một hiện thực “nhạy cảm”. Opera và Balet khó có thể “rũ bỏ” hình ảnh một loại hình nghệ thuật đắt đỏ, liên tục lặp lại những tác phẩm cũ, và chỉ phục vụ tầng lớp thượng lưu, theo nhận định của đài phát thanh Pháp France Culture. Các tác phẩm nhạc kịch thiếu tính đương đại, và kìm hãm sự phát triển, “sức sống” của opéra, khiến chúng khó tạo nên dấu ấn, thu hút nhiều người như cách mà một bộ phim hay một cuốn tiểu thuyết có thể làm được. Trả lời France Culture, chuyên gia Timothée Picard, giảng viên tại đại học Rennes, khẳng định rằng : Timothée Chalamet đang nói về tương lai của điển ảnh, và cũng đang than thở về việc sụt giảm người xem tại các rạp chiếu phim. Nam tài tử này đã tách biệt điện ảnh, opera và ba lê, trong khi đó là những loại hình nghệ thuật đang gặp phải vấn đề tương tự. Timothée Chalamet có vẻ muốn được thừa nhận bởi những đại diện của văn hóa chủ đạo hơn là đứng về phía những giá trị văn hóa cổ điển hàn lâm hơn. Điều này giải thích những phản ứng của các định chế opera. Diễn viên này vốn được kỳ vọng là cầu nối hòa hợp giữa dòng phim nghệ thuật và phim đại chúng, đã từng được giới hàn lâm lý tưởng hóa, để rồi giờ đây họ cảm thấy bị phản bội. Thế nhưng, đây cũng chính là triệu chứng của một vấn đề thực sự. Trong khoảng hai mươi năm trở lại đây, opera ít được xem là một phần của văn hóa chung hơn so với những năm 1980 và 90. Tuy nhiên, thực tế này có thể được nhìn nhận một cách linh hoạt, vì opera đôi khi xuất hiện ở những nơi không ngờ tới, ví dụ, trong các bộ phim bom tấn. Tôi nghĩ rằng nó thu hút rất nhiều người, nó gợi lên những cảm xúc đặc biệt cho rất nhiều người.” Trong mục ý kiến của tạp chí cánh tả Nouvel Obs, Samuel ...
    続きを読む 一部表示
    9 分
adbl_web_anon_alc_button_suppression_c
まだレビューはありません