Frá siðaskiptum hafa fjórar íslenskar konur gerst kaþólskar nunnur. „Fleiri íslenskar stúlkur íhuguðu klausturlífið en höfðu ekki þá trúarlegu hugsjón eða köllun sem klausturvistin krefst,“ segir í endurminningum Sigurveigar Guðmundsdóttur sem hugsaði um að gerast nunna en hætti við vegna heilsubrests. Í þættinum er sagt frá Steinunni Björnsdóttur (Systur Mary Hildu), Halldóru Marteinsdóttur (Systur Jóhönnu af Krossi), Guðrúnu Unu Sigurveigu Gísladóttur (Systur Stanislaus) og Svanlaugu Guðmundsdóttur (Systur Clementiu yngri).

Ættfræðigrúsk, Guðrún Ósvífursdóttir, Hildur nunna á Hólum í Hjaltadal á 12. öld, ískyggilegar minningargreinar, eftirminnilegt Volkswagen rúgbrauð, rúlluskautar, grallarahegðun og ýmislegt fleira kemur við sögu í fyrri þættinum af tveimur um líf þeirra íslensku kvenna sem hafa gengið í klaustur frá því að kaþólskt trúboð hófst á ný hérlendis.

Rætt er við skyldmenni systur Clementiu yngri. Sigríður (Sirrý) Sigurðardóttir og Zíta Benediktsdóttir eru bræðradætur hennar, rætt er við þær í þætti dagsins ásamt Hilmari Hjartarsyni eiginmanni Sirrýjar. Guðfinna Ragnarsdóttir ættfræðingur segir einnig frá.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Árið 1896 komu til landsins fjórar nunnur úr reglu St. Jósefs. „Þetta eru neyðarsveitir, svipað og ýmsar Rauða kross eða hjálparsveitir sem eru sendar til þróunarlanda í dag,“ eins og Ólafur H. Torfason orðaði það. Hann skráði á sínum tíma hundrað ára sögu systranna á Íslandi.

Í þættinum heyrum við úr dagbókum Systur Clementiu eldri sem var í hópi þeirra fyrstu sem komu til landsins. St. Jósefssystur eru þekktar fyrir ýmis brautryðjendastörf í Reykjavík. Þær reistu m.a. fyrsta sjúkrahúsið með nútímasniði, gerðu fyrsta holræsið í borginni og veittu sjúklingum sínum hreint vatn úr brunni sem þær létu grafa. Í þættinum skoðum við tíma Jósefssystra hér á landi út frá áðurnefndri dagbók og viðtalsbrotum úr safni RÚV. Við sögu koma jarðskjálftar, bagalegar aðstæður Íslendinga fyrir og um aldamótin 1900, hnignun kaþólskra nunna á heimsvísu undanfarna hálfa öld og kynferðislegt ofbeldi presta á nunnum. Á síðustu tveimur áratugum hafa nunnur víðast hvar í heiminum stigið fram og greint frá kynferðislegu ofbeldi og misnotkun kaþólskra presta. Frásagnir þeirra varpa ljósi á vandamál sem enn er lítið rætt opinberlega.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

„Að mínu áliti er kirkjan heilög. Þrátt fyrir að það séu til slæmir prestar, slæmir biskupar og það hafi verið mjög slæmir páfar í gegnum tíðina þá er kirkjan sjálf heilög. Ef hún væri það ekki, þá væri ég ekki í henni,’’ segir Jónas Sen, tónlistarmaður, gagnrýnandi og leikmaður í leikmannareglu Karmels í þætti dagsins.

Í þættinum skoðum við leikmannareglunna nánar. Þegar talað er um leikmenn kaþólsku kirkjunar er átt við venjulegt kaþólskt fólk sem lifir sínu hefðbundna lífi utan kirkjunnar en kýs að fylgja andlegum reglum ákveðinna trúarreglna kirkjunnar. Hér á Íslandi finnum við leikmannareglu Karmels sem leikmenn eru vígðir í inn með formlegum hætti, fá brúnt herðaklæði í anda Karmelreglunnar og strengja ákveðin trúarleg heit. „Maður lofar að lifa í innri fátækt, ánetjast ekki auðum og völdum. Að reyna að vera í ákveðinni fjarlægð frá lífsgæðakapphlaupinu,“ segir Jónas um eitt af fornu loforðunum, en hann hefur verið í reglunni í rúman áratug.

Rætt er við tvo leikmenn í reglunni, fyrirbæri eins og tíðabænir koma við sögu, einnig íslenskt-kaþólskt snjallsímaforrit, lesleiðbeiningar frá Róm og merkingarmyndun í kjölfar áfalla.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

„Lífið er nógu þungt og því gott að hlæja vel,“ sagði ein karmelsystra árið 1957 í útvarpsviðtali. Karmelreglan er ein fárra höfuðreglna kaþólskrar trúar sem finnst hér á landi í dag. Á Karmelfjalli forðum hófst búseta einsetumanna sem bjuggu hver í sínum litla helli en komu daglega saman til bæna. Árið 1209 hafði hópurinn komið sér saman um að lifa samkvæmt skipulagðri reglu sem fékk heitið Karmel eftir fjallinu og eru fylgjendur hennar gjarnan kallaðir karmelítar.

Í þættinum er skoðuð saga reglunnar og einsetuhefðin, Maríudýrkun og rík andleg bókmenntahefð sem hefur heillað marga utan veggja klaustranna. Við heyrum gömul og ný viðtöl við systur í Karmelklaustrinu í Hafnarfirði. „Þessar konur sem ævilangt hafa sagt skilið við ættland sitt og aðstandendur og flust til þessa fjarlæga eylands þar sem þær munu dvelja til hinstu stundar inniluktar gráum múrveggjum agaðar við sið löngu liðinna alda og fórna öllu því sem við hinir köllum lífshamingju fyrir trú sína,“ eins og Björn Th. Björnsson orðaði það í þætti sínum fyrir tæpum 70 árum. Teresa af Avíla kemur aftur við sögu í þessum þætti, Jóhannes af Krossi, Edith Stein, Teresa af Lisieux, Íslandsheimsókn Jóhannesar Páls páfa II, vefsíða karmelsystranna og ört vaxandi söfnuður kaþólskra í Asíu og Afríku.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

„Við erum eins og eiginkonur Guðs,“ segir systir María de Pentecostés og bendir á gullhring á baugfingri vinstri handar. „Okkur langar að gefa Guði allt okkar líf.“ Við kynnumst systur Pentecostés í þættinum en hún er postulleg Maríusystir við St. Jósefskirkju sem tilheyrir reglunni Þernur drottins og Maríu meyjar frá Matará. Systurnar eru rúmlega 1200 í meira en 35 löndum víðs vegar um heiminn. Þær klæðast gráum kyrtli, skærbláum herðaklæðum og blárri blæju.

Heilög Teresa af Avíla kemur sömuleiðis fyrir í þættinum, Maríusystur á samfélagsmiðlum, nun core-kvikmyndir, Black Narcissus, tónlistarkonan Rósalía og sitthvað fleira.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Sumir mega eta blóð og hold Krists, sameinast honum, öðlast eilíft líf. Aðrir ekki. Í þessum þætti er leitast við að skilja hverjir það eru sem mega meðtaka altarissakramentið og hverjir ekki. Flókinn syndalisti kaþólsku kirkjunnar er skoðaður, sér í lagi tvö brot á trúarritningunni sem teljast til alvarlegra synda, annars vegar samkynhneigðir sem lifa „virku hinsegin lífi“ og hins vegar fráskildir sem komnir eru í ný sambönd.

Kaþólska kirkjan, á Íslandi sem og annars staðar, gerir sérstakan greinarmun á þeim sem hneigjast til samkynhneigðar og þeirra sem iðka hana. Samkynhneigðir mega sum sé meðtaka altarissakramentið, svo lengi sem þeir eiga sér ekki samkynja ástarlíf.

Jakob Rolland, prestur, kanslari og fjölmiðlafulltrúi kaþólsku kirkjunnar á Íslandi, útskýrir málið nánar. Hann segir að kirkjan sömuleiðis vonist til að samkynhneigðir breyti sér með tímanum og bætir við að hún veiti þeim aðstoð.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Kaþólski söfnuðurinn á Suðurlandi hefur verið án eiginlegrar kirkju í meira en áratug, flakkað úr einu leiguhúsnæði í annað og heldur um þessar mundir messur sínar í tveggja hæða íbúðarhúsi við Smáratún 12 á Selfossi sem kirkjan festi kaup á fyrir nokkrum árum. „Þetta er að stærstum hluta fólk sem er fætt erlendis. Það er frá Póllandi, Litáen, Filippseyjum, spænskumælandi löndum, Norðurlöndunum, Bandaríkjunum, alls staðar að,“ segir Ragnar Geir Brynjólfsson, sjálfboðaliði í kirkjunni og leikmaður í Karmelreglunni, um söfnuðinn sem er að miklu leyti af erlendu bergi brotinn. Við kynnumst Ragnari og Maríu Geraldine Cuizon, eiginkonu hans, í þætti dagsins en María tekur líka virkan þátt í safnaðarstarfinu. Við sækjum messu í Smáratúni og heimsækjum sóknarprestinn, séra Mercurio Rivera, sem er frá Filippseyjum.

Einnig er fjallað um þekktar Maríubirtingar í kaþólskri hefð, sér í lagi sýn ungrar nunnu við Rue du Bac í París árið 1830, og rýnt í kraftaverkamedalíuna.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.