30 Ekim 2026 tarihinde Wanju Waiba Tamamg ile yaptığımız röportajı dinliyoruz. Wanju Waiba, bize Nepal’in Katmandu kentinden katıldı.

Wanju, Nepal ve Tibet’te yaşanan sel felaketinin, neredeyse, ilk günden beri sahada; yerel toplulukların sesini duyuruyor ve kurtarma ve yardım çalışmaları için çalışıyor.

Sizinle yaptığımız bu özel röportajda üç önemli konuyu paylaşmak istiyorum.

Birincisi, Wanju Waiba’nın en kadim Tamang yerlilerinden biri. Bu bir yerli halk— “yerel halk” değil. Zaten kendisi de bu “yerel halk” ifadeye karşı çıkıyor. Şöyle diyor. Alıntı yapıyorum: “Önemli bir şey izah etmek istiyorum: Kendimi tanıtmak istiyorum. Ben Wang Zu Waiba Tamang. Tamang topluluğu içerisindeki en büyük ve köklü yerli etnik bir grup. Ben, bu toprakların ilk halkıyım; yani, bu toprakların Yerli halkından biriyim.”

İkincisi, bu yerli halkın yaşadığı toprakla olan ilişkisi. Kendisi, bizim için bu toprak kutsaldır, diyor. Alıntı yapıyorum: “biz bu topraklara ve bir kültür sistemine aitiz. Bizim her şey doğaya bağlıdır ve biz de o doğaya, o topraklara aitiz. O miras alanını korumamız gerektiğini inanıyoruz.... Biz Yerli halk olarak, tek bir ağaç kestiğimizde bile dua ederiz. Ağaçla ve doğayla birlikte dua ederiz.”

Üçüncüsü, bu sel felaketlerinden sorumlu ve suç ortağı olan sistem, buradaki yerel halkı en çok etkileyen durum -hidroelektrik santrallerin inşası olmuştur, diyor. Bu anlaşma kapsamında birçok ülkenin işbirliğiyle inşa edilen hidroelektrik santraller yüzünden, bu sel felaketinde her şeyimizi kaybettik: evlerimizi, sevdiklerimizi ve halkımızı. “Her şeyimizi kaybettik,” diyor. Alıntı yapıyorum: “Hidroelektrik santralleri olmasaydı, belki de o bölgede ölenlerin sayısı daha az olurdu. Rasuwagadhi’den Rasuwa ilçesine ve Rasuwagadhi’den Maling Nehri bölgesine kadar uzanan alanda 13 hidroelektrik projesi bulunmaktadır. Bunlardan ikisine Dünya Bankası, üçüne Çinli şirketler ve Çinli bankalar, üçüne de Hintli bankalar yatırım yaptı. Onlar buraya yatırım yaptı ve toplamda diğer ülkelerden gelen bankalar ve yatırımcılar tarafından finanse edilen yedi hidroelektrik projesi vardı. Hidroelektrik projelerini inşa ettiklerinde, oradaki her şeyimizi kaybettik.”

Wanju Waiba, yerli halk olarak adaletin sağlanması için hesap sorulmasını talep ediyoruz, diyor. Röportajda bu noktayı vurgulamamı istedi: COP’a katılmamız gerekenler biziz, ama orada değiliz. Ancak, vicdanımızı paylaşan diğer kişilerle bunu paylaşıyoruz. Lütfen COP’a şunu iletin:Biz, Nepal’in yerli halkı olan Tamanglar, bu sel felaketinde her şeyini kaybedenler adına Dünya Bankası, Hindistan Bankası ve Nepal Hükümeti’nden tazminat talep ediyoruz.

Sayra Onur Öz ile bir araya geliyoruz. Kendisi son derece naif bir insan. Ağustos 2026, Scala Yayıncılık tarafından yayımlanan Yanya’dan İstanbul’a adlı çalışma, kaleme aldı. Bu kitap hem bir anı, hem de bir tarih kitabı niteliğinde yazılmıştır. 1912 Balkan Savaşları sırasında Yanya’dan İstanbul’a yapılan bir göçü ve İnayet Hanım ile ailesinin hayatta kalma mücadelesini anlatmaktadır.

Sayra Hanım ile kitabın ortaya çıkış öyküsünü, aile hafızasında Balkanların ve Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminin yerini, savaş ve göçün insanların hayatlarında bıraktığı izleri ve İnayet Hanım ile ailesinin yaşadığı zorlu yolculuğu ele alıyoruz. Kişisel öyküler aracılığıyla tarihi olayları anlatmanın yanı sıra, aile bağları ve kitabın yazım süreci hakkında da konuşuyoruz.

New Delhi’den halk bilimi ve iklim aktivisti Soumya Dutta ile Nepal ve Tibet’te yaşanan yıkıcı sellerden hareketle Himalayalar’daki iklim felaketlerini, afet sonrası yeniden yapılanma sorunlarını ve hayırseverlik yerine iklim adaleti ve tazminat talebini konuşuyoruz.