Demencja nie oznacza tylko zanikania pamięci i nie dotyczywyłącznie osób w starszym wieku. Demencja, inaczej choroba otępienna, określa zespół bardzo różnych objawów, które występują w nieodwracalnych chorobach mózgu. Dotknięci nimi chorzy mają często zaburzenia sensoryczne w zakresie dotyku, słuchu czy wzroku.

Porozmawiamy o tym, w jaki sposób zadbać o dobrostan osób z doświadczeniem chorób neurodegeneracyjnych w instytucjach kultury. Zastanowimy się nad tym, jak sztuka może korzystnie wpływać na percepcję osób z demencją. Opowiemy o dobrych praktykach w zakresie dostępności realizowanych w Polsce iza granicą.

W tym odcinku:

• Jak wykorzystać narzędzia, które służą wspieraniu środowiska dla osób z autyzmem przy osobach chorujących na demencję.
• Jakie dziedziny sztuki i kultury sprzyjają wspieraniu osób zdemencją.
• Jakie są główne założenia metodyki Montessori Senior i programu Positive Approach to Care.

Czym jest program „Muzeum dla demencji” realizowany przezMuzeum Śląskie w Katowicach... a także skąd czerpać wiedzę na temat dobrych praktyk w zakresie udostępniania przestrzeni i komunikacji interpersonalnej z osobami dotkniętymi demencją.

Transkrypcja odcinka: https://fundacjakatarynka.pl/podcasty/

Przydatne linki:

• Publikacja autorstwa dr Barbary Wrony wykonana wramach stypendium MKiDN, objęta patronatem NCK, pt. "Osoby z demencją iich partnerzy w opiece, w przestrzeniach instytucji kultury". https://www.researchgate.net/publication/370105696_Osoby_z_demencja_i_ich_partnerzy_w_opiece_w_przestrzeniach_instytucji_kultury
• Publikacja autorstwa dr Barbary Wrony wykonana wramach stypendium MKiDN, objęta patronatem NCK, pt. "Ja i Ty - inaczej My.O kulturze wspieranej dialogiem międzypokoleniowym”. https://nck.pl/patronaty/patronaty-honorowe/ja-i-ty-inaczej-my-o-kulturze-wspieranej-dialogiem-miedzypokoleniowym
• Program „Muzeum dla demencji” Muzeum Śląskiego wKatowicach. W zakładce "Edukacja" znajdują się zapisy wszystkichkonferencji zrealizowanych w ramach tego programu. https://muzeumslaskie.pl/muzeum-dla-demencji/
• Przykładowy program poświęcony tematowi demencjioraz opieki: House of Memories Muzeum Narodowego w Liverpoolu. https://www.liverpoolmuseums.org.uk/house-of-memories
• Platforma Uniwersytetu Kalifornijskiego w SanFrancisco: Music&Dementia Research Network. https://mdrn.ucsf.edu/content/barbara-wrona
• Praca zbiorowa: "Innowacyjne metody pracy zosobami z zaburzeniami neuropoznawczymi". https://www.researchgate.net/publication/370108492_Innowacyjne_metody_pracy_z_osobami_z_zaburzeniami_neuropoznawczymi

Zadanie publiczne jest współfinansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji i osób niepełnosprawnych, otrzymanych od Urzędu Marszałkowskiego województwa dolnośląskiego z siedzibą we Wrocławiu.

Justyna Mańkowska-Kaczmarek i Agata Sztorc-Gromaszek, liderka dostępności, członkini Stowarzyszenia Otwieracz, rozmawiają o dostępności w kulturze, ze szczególnym uwzględnieniem Lublina, stypendium imienia Bogny Olszewskiej, badaniach dotyczących dostępności wystaw oraz wyzwaniach stojących przed instytucjami kultury, które chcą otworzyć się na osoby z różnymi potrzebami. Justyna i Agata podkreślają znaczenie koordynatorów dostępności oraz potrzebę lepszego sieciowania w tym zakresie, ale też problem braku systemowego szkolenia dla kadry oraz trudności z wdrażaniem standardów dostępności. Opowiadają też o projekcie A*tystki, który skupiał się na doświadczeniach kobiet i dziewczyn w spektrum autyzmu i o wystawie, która pozwoliła artystkom na spektrum na pokazanie swojej perspektywy. W tym odcinku:

• Dostępność w Lublinie: badania publiczności i dobre praktyki w koordynacji dostępności,
• Praktyki i wyzwania w dostępności wystaw,
• Supermoce osób w spektrum.

Transkrypcja rozmowy:

https://fundacjakatarynka.pl/podcast/zin/

Zadanie publiczne jest współfinansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, otrzymanych od Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego z siedzibą we Wrocławiu.

Jak czytać, gdy się nie widzi? Na to pytanie odpowiadają dziś Magdzie Brumirskiej-Zielińskiej Sandra Tworkowska i Witold Strugała. Sandra i Witek od zawsze czytają bez użycia wzroku - nie tylko w brajlu. Bo alfabet stworzony w XIX wieku przez Louisa Braille’a, czyli system wypukłych punktów, układających się w określone kształty, to tylko jeden z wielu sposobów, w jakie teksty pisane mogą być udostępniane osobom, które nie widzą. W tym odcinku: - Jak nowe technologie wpływają na życie czytelnicze, - Czy wszyscy niewidomi czytają brajlem, - Co jest lepsze: lektor audiobooka czy syntezator tekstu. Transkrypcja rozmowy: https://fundacjakatarynka.pl/podcast/jak-czytaja-niewidomi
Zadanie publiczne jest współfinansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, otrzymanych od Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego z siedzibą we Wrocławiu.

Asystencja osobista to usługa wsparcia skierowana do osób z niepełnosprawnościami. Polega na pomocy w codziennych czynnościach, takich jak przemieszczanie się, zakupy, przygotowywanie posiłków czy uczestnictwo w wydarzeniach społecznych i kulturalnych. Asystenci osobiści pomagają prowadzić niezależne życie, dostosowując zakres wsparcia do ich indywidualnych potrzeb.

Magda Brumirska-Zielińska rozmawia o asystencji z Anną Jeżowską-Siwek i Joanną Parus. Ania koordynuje projekty asystenckie we wrocławskiej Fundacji Promyk Słońca. Asia jest zawodową asystentką, wspiera dorosłych i dzieci z różnymi potrzebami.

W tym odcinku:

· Czym jest asystencja osobista i dlaczego jeden etat dla asystenta może dać pracę aż trzem osobom?

· Czym różni się asystent od nauczyciela wspomagającego?

· Kto może zostać asystentem i dlaczego nie powinien nim być członek rodziny?

Przydatne linki:

Fundacja Promyk Słońca – projekt asystencji osobistej w 2024 roku https://www.promykslonca.pl/asystent-osobisty-dolny-slask-2024/

O projekcie ustawy o asystencji osobistej https://www.gov.pl/web/rodzina/szansa-na-niezaleznosc-ustawa-o-asystencji-osobistej-wpisana-do-wykazu-prac-rzadu

Transkrypcja odcinka:

https://fundacjakatarynka.pl/podcast/asystencja

Zadanie publiczne jest współfinansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, otrzymanych od Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego z siedzibą we Wrocławiu.

W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o wyzwaniach związanych z zarządzaniem dostępnością w instytucjach kultury. Justyna Mańkowska rozmawia z Anią Żurawską, prezeską Fundacji Kultury Bez Barier, która od lat działa na rzecz dostępności, a w tym roku realizuje stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Jej projekt “O sprawczości w dostępności” to między innymi spotkania z koordynatorami dostępności w kulturze i osobami zarządzającymi instytucjami, wizyty studyjne, blog na temat zarządzania procesem wdrażania dostępności. Justyna i Ania rozmawiają o tym, jak ważna jest współpraca między koordynatorami a dyrektorami instytucji kultury oraz jak te spotkania mogą przynieść konkretne zmiany w sposobie zarządzania dostępnością.

W tym odcinku:

• Trudności koordynatorów dostępności,
• Rola dyrektorów instytucji kultury,
• Perspektywa koordynatorów i dyrektorów, i potrzeba prowadzenia ciągłego dialogu o ich potrzebach.

Przydatne linki:

AŻ Dostępność – podcast Ani Żórawskiej https://open.spotify.com/show/4ON66TGiVXzzTHXHb7MMza

Blog Sieć Ludzi Dostępności https://siecdostepnosci.substack.com/

Transkrypcja rozmowy:

https://fundacjakatarynka.pl/podcast/zarzadzaniedostepnoscia/

Zadanie publiczne jest współfinansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, otrzymanych od Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego z siedzibą we Wrocławiu.

Magda Brumirska-Zielińska rozmawia z Jackiem Zadrożnym o sztucznej inteligencji i jej zastosowaniach w dostępności.

Dowiecie się, jak AI może wspierać osoby z niepełnosprawnościami – od syntezy mowy i transkrypcji, przez teksty alternatywne, aż po audiodeskrypcje.

Magda i Jacek wskazują na wyzwania, przed jakimi stoi technologia sztucznych inteligencji, takich jak tłumaczenie języka migowego czy projektowanie dostępnej architektury. Podkreślają, że choć AI ułatwia życie, nie zastąpi człowieka, a jej użycie wymaga cierpliwości i dopasowania do indywidualnych potrzeb.

Ciekawi cię, jak technologia wpływa na dostępność w praktyce? Posłuchaj tej rozmowy!
W tym odcinku:

• Czym jest sztuczna inteligencja i jak może wspierać dostępność.
  
• Jakie narzędzia i potrzeby mogą być wspierane przez sztuczną inteligencję: od generowania tekstów alternatywnych po audiodeskrypcję.
• Wyzwania w maszynowym tłumaczeniu języka migowego i rozpoznawaniu gestów.
• Możliwości AI w analizie architektury i poprawie dostępności budynków.

Przydatne linki:

Media Jacka Zadrożnego:

• Dostępnik https://dostepnik.substack.com/
• Konferencja Automatica11y https://automatically.pl/
• Ally. Asystentka koordynatora dostępności https://jaczad-ally.hf.space/
• Hugging Face https://huggingface.co/jaczad
• LinkedIn https://pl.linkedin.com/in/jaczad
  

Narzędzia korzystające z AI:

• Chat GPT https://chatgpt.com/
• Beey https://beey.io
• Whisper https://openai.com/index/whisper/
• Jupyter Notebook https://jupyter.org/
• Be My Eyes https://www.bemyeyes.com/language/polish
• Be My AI https://www.bemyeyes.com/blog/introducing-be-my-ai
• Tłumacz Google https://translate.google.pl/
• Komentarz do filmu w stylu Davida Attenboroughhttps://cookbook.openai.com/examples/gpt_with_vision_for_video_understanding
  

Transkrypcja rozmowy: https://fundacjakatarynka.pl/podcast/sztuczna-inteligencja Zadanie publiczne jest współfinansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych otrzymanych od urzędu Marszałkowskiego województwa dolnośląskiego z siedzibą we Wrocławiu.

Goście: Agnieszka Wolny-Hamkało i Piotr Krzykwa.

Rozmawia: Justyna Mańkowska-Kaczmarek.

W tym odcinku Justyna Mańkowska-Kaczmarek z Fundacji Katarynka zaprasza do rozmowy o eksperymentalnym podejściu do audiodeskrypcji jako autonomicznego tekstu kultury. Gośćmi są Piotr Krzykwa, producent filmów i audiodeskrypcji, oraz Agnieszka Wolny-Hamkało, wrocławska poetka. Dyskutujemy o interdyscyplinarnym Festiwalu Korelacje, który łączy klasykę kina z autorskimi narracjami. Jak narracje na Korelacjach wiążą się z audiodeskrypcją? Czy audiodeskrypcja może zmieniać odbiór filmów? Czy dekonstrukcja dzieła sztuki może stać się twórczym dialogiem?

W tym odcinku usłyszycie:

• O dotychczasowych eksperymentach z artystyczną audiodeskrypcją,
• Czym różnią się autorskie narracje od autorskich audiodeskrypcji,
• Co proponuje w tym roku Festiwal Korelacje.

Przydatne linki:
Festiwal Korelacje https://www.korelacje.org.pl/

Transkrypcja podcastu:

https://fundacjakatarynka.pl/podcast/festiwal-korelacje/

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury - państwowego funduszu celowego.

Gość: Norbert Bolek.

Prowadzi: Justyna Mańkowska-Kaczmarek.

Norbert Bolek, ekspert z Fundacji eFkropka, dzieli się swoją historią zdrowienia z kryzysów psychicznych. Opowiada o diagnozie zespołu paranoidalnego i wyzwaniach związanych z leczeniem oraz akceptacją choroby. Dzięki terapii, wsparciu lekarzy i psychoedukacji nauczył się rozpoznawać objawy i szybko reagować na zbliżające się epizody. Podkreśla, że zdrowienie to proces, w którym możliwa jest normalna praca i życie, a także działanie na rzecz innych.

Fundacja eFkropka, w której pracuje, zatrudnia ekspertów przez doświadczenie, oferuje warsztaty edukacyjne i wsparcie w kryzysach psychicznych. Takie inicjatywy pomagają zmieniać stereotypy i zwiększać świadomość dotyczącą zdrowia psychicznego.

W tym odcinku:

• Historia Norberta Bolka i jego doświadczenia z kryzysami zdrowia psychicznego – jak wyglądało jego życie od pierwszej diagnozy, przez pobyty w szpitalach, po naukę radzenia sobie z chorobą.
• Działalność Fundacji eFkropka – jak wspiera osoby po kryzysach psychicznych poprzez warsztaty, psychoedukację i inicjatywy antystygmatyzacyjne.
• Psychoza i epizody psychotyczne – wyjaśnienie, czym są, jakie mają objawy oraz jak wygląda proces leczenia i zdrowienia.
• Rola ekspertów przez doświadczenie – współpraca osób z doświadczeniem kryzysów z psychologami i psychiatrami w działaniach fundacji, takich jak Kongres Zdrowia Psychicznego czy warsztaty.
• Znaczenie akceptacji i terapii w procesie zdrowienia – jak zmienia się życie osób z kryzysami psychicznymi dzięki leczeniu, psychoedukacji i wsparciu społecznemu.

Przydatne linki:

Fundacja eFkropka: https://ef.org.pl/

Transkrypcja podcastu:

https://fundacjakatarynka.pl/podcast/norbert-bolek/

Zadanie publiczne jest współfinansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych otrzymanych od urzędu Marszałkowskiego województwa dolnośląskiego z siedzibą we Wrocławiu.