ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಹದಿನಾಲಕ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಾಯವಾದ 'ಗುಣತ್ರಯ ವಿಭಾಗ ಯೋಗ'ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೂರು ಮೂಲ ಗುಣಗಳಾದ ಸತ್ತ್ವ, ರಜಸ್ ಮತ್ತು ತಮಸ್ ಗುಣಗಳು ಜೀವಾತ್ಮನನ್ನು ಈ ಭೌತಿಕ ಶರೀರಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ವಿವರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಕೃಷ್ಣನು ಈ ಮೂರು ಗುಣಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನು ಹೀಗೆ ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ:

1. ಸತ್ತ್ವ ಗುಣ: ಪ್ರಕಾಶಮಾನವೂ, ನಿರ್ಮಲವೂ ಹಾಗೂ ಪ್ರಶಾಂತವೂ ಆದ ಗುಣ. ಇದು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸುಖದ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.
2. ರಜೋ ಗುಣ: ಆಸೆ, ಕಾಮ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಬಯಕೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಗುಣ. ಇದು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ತೃಷ್ಣೆ, ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಫಲದ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.
3. ತಮೋ ಗುಣ: ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಗುಣ. ಇದು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಪ್ರಮಾದ (ಅಜಾಗರೂಕತೆ), ಆಲಸ್ಯ, ಸೋಮಾರಿತನ ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆಯಿಂದ ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.

ಮನುಷ್ಯನ ಮರಣ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಈ ಮೂರು ಗುಣಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ: ಸತ್ತ್ವಗುಣದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಮರಣ ಹೊಂದಿದವನು ಉನ್ನತ ಜ್ಞಾನಿ ಲೋಕಗಳನ್ನು, ರಜೋಗುಣದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮರಣ ಹೊಂದಿದವನು ಕರ್ಮಸಂಗಿ ಮನುಷ್ಯ ಲೋಕವನ್ನು ಹಾಗೂ ತಮೋಗುಣದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮರಣ ಹೊಂದಿದವನು ಅಜ್ಞಾನಿ ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಅಧ್ಯಾಯದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನು, "ಕೃಷ್ಣಾ, ಈ ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ 'ಗುಣಾತೀತ' ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳೇನು?" ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೃಷ್ಣನು, ಯಾರು ಈ ಮೂರು ಗುಣಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ವಿಚಲಿತನಾಗದೆ ಸಾಕ್ಷಿಭಾವದಿಂದ ಇರುತ್ತಾನೋ, ಸುಖ-ದುಃಖ, ಮಾನ-ಅಪಮಾನ, ಚಿನ್ನ-ಮಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮದೃಷ್ಟಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೋ ಮತ್ತು ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಲ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೋ ಅವನು ಈ ಮೂರು ಗುಣಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ದಿವ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಭಾವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಅಭಯ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.