W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Jerzym Kowalskim-Glikmanem o kwantowej grawitacji, o tym, dlaczego tak trudno połączyć mechanikę kwantową z teorią Einsteina i jak fizycy próbują sprawdzić swoje pomysły.

Dlaczego tak trudno połączyć mechanikę kwantową z teorią grawitacji Einsteina? Co czarne dziury mówią nam o granicach naszego opisu świata? I jak możemy szukać śladów kwantowej grawitacji w obserwacjach kosmosu?

W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z prof. Jerzym Kowalskim-Glikmanem, fizykiem teoretycznym zajmującym się kwantową grawitacją i strukturą czasoprzestrzeni.

W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

- Jak ogólna teoria względności zmieniła nasze rozumienie czasu i przestrzeni? - Co oznacza, że materia wpływa na geometrię czasoprzestrzeni, a geometria na ruch materii? - Jak zasada nieoznaczoności wiąże się z możliwością obserwowania coraz mniejszych obiektów? - Czym jest długość Plancka i czy wyznacza granicę tego, co możemy zaobserwować? - Dlaczego wnętrza czarnych dziur i bardzo wczesny Wszechświat wymagają pełniejszego opisu? - Czy osobliwości oznaczają istnienie nieskończoności w przyrodzie, czy granicę stosowalności teorii? - Z jakimi problemami mierzą się teoria strun i pętlowa kwantowa grawitacja? - Jak można sprawdzać teorie dotyczące skal energii poza zasięgiem naszych eksperymentów? - Czy obserwacje błysków gamma mogą ujawnić zależność prędkości światła od energii? - Dlaczego czas i przestrzeń odgrywają różne role w mechanice kwantowej i ogólnej teorii względności? - Jak sztuczna inteligencja zmienia pracę fizyków i czy trafne przewidywania wystarczą, żeby mówić o zrozumieniu świata?

Prof. Jerzy Kowalski-Glikman jest związany z Instytutem Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Narodowym Centrum Badań Jądrowych. Zajmuje się kwantową grawitacją, strukturą czasoprzestrzeni oraz możliwościami sprawdzania modeli teoretycznych za pomocą obserwacji astrofizycznych. Jest również popularyzatorem nauki i autorem tekstów publikowanych w portalu Pulsar.

Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Jerzy_Kowalski-Glikman

Rozdziały:

00:00:00 Wstęp 00:00:59 Jak fizyka rozumie czas i przestrzeń? 00:07:37 Zasada nieoznaczoności i granice pomiaru 00:11:47 Długość Plancka i granice rozdzielczości 00:16:28 Dlaczego potrzebujemy kwantowej grawitacji? 00:20:24 Czarne dziury, osobliwości i początek Wszechświata 00:26:27 Teoria strun i pętlowa kwantowa grawitacja 00:31:19 Poszukiwanie rozpadu protonu i testowanie nowych teorii 00:35:49 Błyski gamma i poszukiwanie śladów kwantowej grawitacji 00:41:47 Dlaczego tak trudno połączyć mechanikę kwantową z grawitacją? 00:46:42 Sztuczna inteligencja w pracy fizyka 00:49:27 Czy zrozumiemy teorię stworzoną przez AI?

Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu.

Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

Podziękowania dla patronów wspierających projekt: Sebastian Jaskulski

W tym odcinku rozmawiam z dr. Marcinem Ryszkiewiczem o ewolucji człowieka i cechach, które uczyniły nas ludźmi.

Co uczyniło nas ludźmi? Skąd wzięły się nasz duży mózg, zdolność do współpracy i język? I na ile potrafimy dziś odtworzyć procesy, które ukształtowały nasz gatunek?

W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z dr. Marcinem Ryszkiewiczem, geologiem, ewolucjonistą i popularyzatorem nauki.

W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

* Kiedy właściwie możemy zacząć mówić o człowieku i dlaczego trudno wskazać jedną wyraźną granicę? * Jakie hipotezy wyjaśniają pojawienie się dwunożności i wyprostowanej postawy? * Co mogło umożliwić rozwój tak kosztownego energetycznie narządu jak ludzki mózg? * Jaką rolę w naszej ewolucji mogły odegrać zmiany diety, wykorzystanie ognia i narzędzia? * Jak ewolucja wykorzystuje istniejące struktury do nowych funkcji? * Jak długie dzieciństwo i zależność od opiekunów mogły wpłynąć na rozwój współpracy? * Dlaczego zaczęliśmy współpracować również z osobami spoza najbliższej rodziny? * Kiedy mógł pojawić się język i co o jego początkach mogą powiedzieć sztuka oraz komunikacja zwierząt? * Co rozwój języka u dzieci może nam powiedzieć o naszych wrodzonych zdolnościach? * Jakie ślady spotkań z neandertalczykami i innymi dawnymi ludźmi zachowały się w naszych genach? * Jak odróżnić dobrze uzasadnioną rekonstrukcję ewolucji od przekonującej opowieści dopasowanej do znanych faktów?

Dr Marcin Ryszkiewicz studiował geologię na Uniwersytecie Warszawskim oraz na Uniwersytecie Piotra i Marii Curie w Paryżu. Jest autorem książek poświęconych ewolucji i historii naturalnej, m.in. "Homo sapiens. Meandry ewolucji" oraz "4 miliardy lat. Eseje o ewolucji". Jego teksty ukazywały się m.in. w "Świecie Nauki", "Wiedzy i Życiu" oraz "Polityce". Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Marcin_Ryszkiewicz

Rozdziały:

00:00:00 Wstęp 00:01:03 Kiedy zaczyna się człowiek? 00:05:00 Dlaczego ewolucja człowieka przypomina sieć? 00:07:00 Skąd wzięła się dwunożność? 00:14:15 Życie na drzewach a wyprostowana postawa 00:18:37 Hipoteza "wodnej małpy" 00:26:03 Dlaczego nasz mózg się powiększył? 00:30:57 Ogień, dieta i rozwój mózgu 00:34:00 Jak ewolucja nadaje strukturom nowe funkcje? 00:38:15 Duży mózg, poród i długie dzieciństwo 00:41:37 Opieka nad dziećmi i rozwój współpracy 00:46:08 Od rodziny do plemienia: "my" i "oni" 00:48:28 Kiedy pojawił się język? 00:57:41 Dzieci, gramatyka i wrodzone zdolności językowe 01:03:58 Ludzki język a komunikacja zwierząt 01:11:48 Rekonstrukcja ewolucji czy przekonująca opowieść? 01:14:27 Narzędzia, dawne DNA i spotkania z neandertalczykami 01:22:59 Czy neandertalczycy przetrwali w naszych genach?

Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu.

Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

Podziękowania dla patronów wspierających projekt: Sebastian Jaskulski

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z dr. hab. Sławomirem Murawcem, psychiatrą i psychoterapeutą, o tym, jak antydepresanty zmieniają nasz umysł i od czego zależy poprawa w leczeniu depresji.

Jak antydepresanty zmieniają umysł? Co dzieje się pomiędzy działaniem leku na mózg a chwilą, w której człowiek zaczyna inaczej myśleć, odczuwać emocje i patrzeć na świat? I dlaczego w procesie poprawy tak duże znaczenie mogą mieć środowisko, relacje oraz nowe doświadczenia?

W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z dr. hab. Sławomirem Murawcem, psychiatrą, psychoterapeutą i rzecznikiem prasowym Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego.

W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

* Co wiemy o działaniu leków przeciwdepresyjnych na mózg i jak łączy się ono ze zmianą doświadczenia? * Czy lek może zmieniać przetwarzanie informacji, zanim człowiek świadomie poczuje poprawę? * Na czym polega hipoteza, że antydepresanty otwierają "okno zmiany"? * Jaką rolę w procesie poprawy odgrywają środowisko, relacje, psychoterapia i nowe doświadczenia? * Jak leki wpływają na treść myśli i emocji oraz na nasz stosunek do własnego doświadczenia? * Czy model predykcyjny mózgu może pomóc nam zrozumieć zaburzenia psychiczne i działanie leków? * Dlaczego ten sam lek może działać i być odczuwany inaczej przez różne osoby? * Co potrafimy zauważyć we własnym doświadczeniu, a gdzie zaczyna się interpretacja? * Jak język i diagnoza psychiatryczna wpływają na sposób myślenia o sobie? * Czy mamy dziś kryzys zdrowia psychicznego i jakie znaczenie mają warunki, w których żyjemy?

Dr hab. n. med. Sławomir Murawiec przez ponad 15 lat pracował w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Jest autorem publikacji naukowych i popularnonaukowych, w których łączy biologiczną i psychologiczną perspektywę leczenia zaburzeń psychicznych. Jest również współautorem książki "Od neurobiologii do psychoterapii". O gościu: https://slawomirmurawiec.pl/about/ Artykuły: https://slawomirmurawiec.pl/artykuly/

Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:10 Co antydepresanty zmieniają w mózgu? 00:05:26 Co pacjent zauważa po rozpoczęciu leczenia? 00:10:02 Mindfulness i granice obserwacji własnego umysłu 00:12:18 Leki, neuroplastyczność i "okno zmiany" 00:14:17 Dlaczego środowisko ma znaczenie? 00:18:00 Jak leki zmieniają przetwarzanie informacji? 00:20:48 Dlaczego poprawa nie jest od razu odczuwalna? 00:23:05 Zmiany w sieciach mózgowych 00:24:58 Mózg, przewidywania i model predykcyjny 00:28:34 Model predykcyjny a psychoza 00:30:15 Dlaczego ten sam lek działa różnie? 00:34:49 Jak pacjenci opisują działanie leków? 00:38:16 Jak diagnoza wpływa na tożsamość? 00:40:41 Depresja, lęk i język diagnozy 00:43:04 Czy mamy kryzys zdrowia psychicznego? 00:47:37 Jak zmieniają się problemy psychiczne? 00:49:24 Kontakt z naturą a zdrowie psychiczne 00:50:39 Sztuczna inteligencja w psychiatrii

Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu.

Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

Podziękowania dla patronów wspierających projekt: Sebastian Jaskulski

Czy mamy wolną wolę? Czy w dokładnie tej samej sytuacji naprawdę moglibyśmy podjąć inną decyzję? Skąd biorą się nasze myśli, intencje i poczucie kontroli? I czy porzucenie wolnej woli musi oznaczać, że nasze decyzje nie mają znaczenia?

W dzisiejszym, trochę eksperymentalnym odcinku wracam do tematu, który pojawia się w podcaście od samego początku. Najpierw przypominam, dlaczego odrzucam wolną wolę rozumianą jako ostateczne, niezależne autorstwo naszych decyzji. Potem przechodzimy do fragmentów siedmiu wcześniejszych rozmów z naukowcami. Z jednymi się zgadzamy, z innymi dosyć mocno dyskutujemy. Patrzymy na ten sam problem z perspektywy neurobiologii, fizyki, psychologii i filozofii.

W odcinku poruszamy m.in. następujące kwestie:

- Czym różni się wolna wola od sprawczości, podejmowania decyzji i samokontroli? - Czy determinizm albo prawdziwa losowość pozwalają nam być niezależnymi autorami własnych wyborów? - Co możemy zauważyć, przyglądając się temu, jak pojawiają się nasze myśli? - Co eksperymenty Libeta mówią o podejmowaniu decyzji i czy rozstrzygają spór o wolną wolę? - Czy świadomość wpływa na nasze działania, czy tylko towarzyszy pracy mózgu? - Czy uprawianie nauki wymaga założenia wolnej woli? - Jak biologia, historia i kultura kształtują nasze wybory? - Czy można odrzucić wolną wolę, zachowując odpowiedzialność i sens działania? - Dlaczego porzucenie tej idei może prowadzić do większego współczucia i akceptacji, zamiast do nihilizmu?

Goście odcinka:

* dr Paweł Boguszewski: neurobiolog i popularyzator nauki. * prof. Marek Kuś: fizyk teoretyk * prof. Marek Binder: psycholog zajmujący się badaniem świadomości. * prof. Bartosz Brożek: filozof, prawnik i kognitywista. * dr hab. Michał Eckstein: fizyk zajmujący się matematycznymi podstawami teorii fizycznych. * prof. Andrzej Leder: filozof i psychiatra. * prof. Wojciech Glac: neurobiolog i popularyzator wiedzy o mózgu.

Zachęcam również do posłuchania pełnych rozmów.

Rozdziały: 00:00:00 Wstęp i kilka słów o podcaście 00:03:18 Co rozumiem przez wolną wolę? 00:05:35 Człowiek jako część przyrody 00:07:24 Determinizm, losowość i wolna wola 00:09:55 Skąd bierze się poczucie kontroli? 00:12:14 Czy wybieramy własne myśli? Mały eksperyment 00:15:39 Czy bez wolnej woli wszystko traci sens? 00:17:35 Brak wolnej woli a fatalizm 00:20:38 Współczucie, akceptacja i odpowiedzialność 00:25:26 Paweł Boguszewski: mózg, decyzje i wolna wola 00:32:30 Eksperyment Libeta i opóźnienia w pracy mózgu 00:36:04 Mózg a poczucie "ja" 00:37:48 Odpowiedzialność i ochrona społeczeństwa 00:44:27 Marek Kuś: determinizm, przypadek i "trzecia droga" 00:51:32 Marek Binder: czy świadomość wpływa na decyzje? 00:55:06 Bartosz Brożek: wolna wola i psychologia potoczna 00:58:50 Michał Eckstein: czy nauka potrzebuje wolnej woli? 01:04:11 Andrzej Leder: granice wolności i metafora surfera 01:09:47 Determinizm, nieprzewidywalność i rola obserwatora 01:20:04 Czy musimy żyć tak, jakby wolna wola istniała? 01:21:31 Wojciech Glac: neurony, refleksja i samokontrola 01:32:29 Zmiana zachowania i ryzyko manipulacji 01:34:51 Zakończenie

Dajcie znać w komentarzach, czy taka forma Wam się podoba i jaki temat warto zebrać w kolejnej kompilacji. Może emergencja, inteligencja albo świadomość?

Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu.

https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

Podziękowania dla patronów wspierających projekt: Sebastian Jaskulski

W tym odcinku rozmawiam z fizykiem prof. Teodorem Buchnerem o tym, czy mechanika kwantowa rzeczywiście dowodzi, że świat jest fundamentalnie losowy.

Czy mechanika kwantowa rzeczywiście dowodzi, że na najbardziej fundamentalnym poziomie świat jest losowy? Jej równania opisują deterministyczną ewolucję funkcji falowej, ale wyniki pomiarów możemy przewidywać jedynie z określonym prawdopodobieństwem. Czy losowość jest więc częścią samej rzeczywistości, czy może wynika z ograniczeń naszego opisu i niepełnej wiedzy o świecie?

W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z prof. Teodorem Buchnerem, kierownikiem Zakładu Fizyki Układów Złożonych Politechniki Warszawskiej i członkiem Rady Klastra Q, zrzeszającego polskie środowiska naukowe i firmy rozwijające technologie kwantowe.

W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

- Czy mechanika kwantowa rzeczywiście dowodzi istnienia fundamentalnej losowości? Jak pogodzić deterministyczną ewolucję funkcji falowej z probabilistycznym wynikiem pomiaru? - Jaką rolę odgrywają środowisko, szum i dekoherencja oraz czy potrafimy całkowicie odizolować układ kwantowy? - Co nierówności Bella mówią o lokalności, ukrytych zmiennych i niezależności pomiarowej? - Skąd bierze się problem pomiaru i dlaczego istnieje tak wiele interpretacji mechaniki kwantowej? - Czy matematyczny formalizm opisuje rzeczywistość, czy jedynie porządkuje wyniki naszych obserwacji? - Dlaczego na różnych poziomach organizacji potrzebujemy odmiennych opisów i jak łączy się to z emergencją? - Czy świat może być deterministyczny, a jednocześnie pozostawać dla nas nieprzewidywalny ze względu na chaos i złożoność? - Czy sztuczna inteligencja pomoże odkrywać wzorce, których nie potrafimy znaleźć za pomocą tradycyjnych modeli? - Jakie możliwości otwierają dziś czujniki kwantowe, chemia kwantowa i biologia kwantowa?

Dr hab. inż. Teodor Buchner, prof. uczelni, jest kierownikiem Zakładu Fizyki Układów Złożonych na Wydziale Fizyki Politechniki Warszawskiej. W swoich badaniach zajmuje się dynamiką nieliniową, układami złożonymi oraz badaniem organizmów żywych metodami fizyki, w tym analizą rytmu serca, zmienności ciśnienia, oddechu i innych sygnałów biologicznych. Jest również członkiem Rady Klastra Q, działającego na rzecz rozwoju polskiego sektora technologii kwantowych.

Profil PW: https://www.fizyka.pw.edu.pl/Lista-pracownikow/Teodor-Buchner Zakład Fizyki Układów Złożonych: https://www.fizyka.pw.edu.pl/Badania-i-nauka/Zaklady-naukowe/Zaklad-Fizyki-Ukladow-Zlozonych Klaster Q: https://klasterkwantowy.pl/

Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:00:58 Czy świat jest fundamentalnie losowy? 00:05:19 Deterministyczna funkcja falowa i losowy pomiar 00:07:04 Czy można odizolować atom od otoczenia? 00:10:50 Splątanie i granice badanego układu 00:12:28 Dekoherencja i problem izolacji 00:14:08 Nierówności Bella i niezależność pomiarowa 00:14:40 Czy matematyczny opis jest rzeczywistością? 00:18:46 Problem pomiaru i interpretacje mechaniki kwantowej 00:20:19 Jak powstała mechanika kwantowa? 00:23:01 Aksjomaty i arbitralne założenia 00:25:39 Dlaczego fizyka nie rozwiązała problemów chemii? 00:31:42 Sztuczna inteligencja, emergencja i poziomy opisu 00:34:42 Losowość, determinizm i nasza bezradność 00:37:03 Czy mechanika kwantowa zabrnęła w ślepy zaułek? 00:37:32 Twierdzenie Poincarégo i strzałka czasu 00:40:31 Chaos i granice przewidywania 00:41:19 Czy AI pomoże nauce odkrywać nowe wzorce? 00:45:39 Pomiar jako oddziaływanie ze światem 00:47:40 Emergentne poziomy opisu 00:50:20 Czy matematyka jest jedynym językiem fizyki? 00:52:29 Przyszłość chemii i biologii kwantowej

Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu.

Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

Podziękowania dla patronów wspierających projekt: Sebastian Jaskulski Michał Kosidło

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z dr. Janem Koconiem z Katedry Sztucznej Inteligencji Politechniki Wrocławskiej o tym, czy AI rzeczywiście nas rozumie, jak rozpoznaje nasze emocje i preferencje oraz w jaki sposób może wpływać na nasze decyzje.

Modele językowe potrafią prowadzić coraz bardziej naturalne rozmowy, rozpoznawać emocjonalny wydźwięk naszych wypowiedzi i dopasowywać odpowiedzi do konkretnego użytkownika. Czy oznacza to jednak, że rzeczywiście rozumieją język i człowieka? A może skuteczne przewidywanie naszych reakcji wystarcza, żeby wpływać na nasze decyzje?

W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z doktorem Janem Koconiem z Katedry Sztucznej Inteligencji Politechniki Wrocławskiej, który pełnił funkcję kierownika naukowego projektu PLLuM, czyli polskiego modelu językowego.

W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

- Czy model, który przewiduje kolejne tokeny, może rzeczywiście rozumieć język, tworzyć model świata i rozumować? - Na ile sztuczna inteligencja potrafi rozpoznawać ludzkie emocje i dlaczego tak łatwo przypisujemy jej świadomość, intencje oraz empatię? - Jak personalizacja pozwala modelom przewidywać nasze reakcje i gdzie przebiega granica między dopasowaniem a manipulacją? - Dlaczego potrzebujemy polskich modeli językowych, jak powstał PLLuM i czy własne modele mogą zwiększyć naszą niezależność technologiczną? - Jak sztuczna inteligencja może pomagać osobom z niepełnosprawnościami oraz wspierać analizę danych medycznych? - Czy możemy dopasować AI do ludzkich wartości, ograniczyć halucynacje i ustalić odpowiedzialność za decyzje podejmowane przy pomocy modeli?

Dr inż. Jan Kocoń jest adiunktem w Katedrze Sztucznej Inteligencji Politechniki Wrocławskiej. W swoich badaniach zajmuje się dużymi modelami językowymi, przetwarzaniem języka naturalnego, personalizacją oraz rozpoznawaniem emocji i subiektywności w języku. Był kierownikiem naukowym projektu PLLuM.

Profil PWr: https://ai.pwr.edu.pl/pl/people/jan-kocon Projekt PLLuM: https://pllum.org.pl/

Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:00:55 Czy modele językowe rozumieją język? 00:06:25 Model świata i rozumowanie AI 00:09:16 Czy AI rozumie emocje? 00:11:18 Antropomorfizacja i empatia 00:13:20 Korzyści i zagrożenia empatycznych modeli 00:17:23 Personalizacja modeli językowych 00:18:31 Subiektywność i mowa nienawiści 00:24:55 Jak AI modeluje człowieka? 00:28:49 AI jako narzędzie komunikacji 00:31:12 Personalizacja a manipulacja 00:37:39 Dlaczego potrzebujemy polskich modeli? 00:44:13 Jak powstał PLLuM? 00:49:55 Suwerenność technologiczna 00:55:24 Czy Polska może dogonić USA i Chiny? 00:56:02 AI w medycynie 01:00:56 Alignment i wartości 01:05:33 Czy da się kontrolować AI? 01:07:26 Halucynacje i błędy modeli 01:11:23 Odpowiedzialność za decyzje AI

Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W tym odcinku rozmawiam z prof. Maciejem Komosińskim o sztucznym życiu, symulacjach ewolucji, emergencji, automatach komórkowych, złożoności i pytaniu, czy sztuczne systemy mogą kiedyś stać się świadome.

Czym jest życie i co właściwie musielibyśmy odtworzyć, żeby móc mówić o jego symulacji? Sztuczne życie pozwala spojrzeć na to pytanie z niezwykłej perspektywy, tworząc wirtualne środowiska, w których organizmy mogą ewoluować, adaptować się i konkurować, a z prostych reguł wyłaniają się złożone struktury i zachowania.

W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o sztucznym życiu z prof. Maciejem Komosińskim z Instytutu Informatyki Politechniki Poznańskiej. Rozmawiamy o symulacjach życia, ewolucji, emergencji, automatach komórkowych, złożoności, sztucznej inteligencji, a także o świadomości i granicach naszych sposobów opisywania rzeczywistości.

W rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

- Co właściwie symulujemy, kiedy próbujemy odtworzyć życie i jak definiować organizm w wirtualnym świecie. - Czym różni się ewolucja swobodna od ukierunkowanej, jaką rolę odgrywa funkcja celu oraz gdzie przebiega granica między ewolucją a optymalizacją. - Jak z prostych reguł powstają złożone zachowania, czym jest emergencja i czego mogą nauczyć nas automaty komórkowe. - Na ile dostrzegane wzorce zależą od obserwatora oraz czy sztuczna inteligencja może odkrywać struktury, których sami nie potrafimy zauważyć. - Czy świadomość można opisać formalnie, czym jest "Mappism" i czy symulowany system mógłby posiadać wewnętrzne doświadczenie.

---

Materiały i symulacje wspomniane w rozmowie:

Framsticks Artificial Life - mobilna symulacja sztucznego życia i ewolucji współtworzona przez prof. Macieja Komosińskiego: Android: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.mooncoder.alife iOS: https://apps.apple.com/us/app/framsticks-artificial-life/id1187400787

Inne interaktywne symulacje: Lenia: https://evolvecode.io/alife/lenia.html Evoloops: https://evolvecode.io/alife/evoloop.html Particle Life: https://sandbox-science.com/particle-life

"Zagnieżdżenie" - krótkie opowiadanie SF Macieja Komosińskiego: https://www.framsticks.com/zagniezdzenie

---

prof. Maciej Komosiński jest informatykiem związanym z Instytutem Informatyki Politechniki Poznańskiej. Zajmuje się m.in. sztucznym życiem, symulacją, ewolucją, sztuczną inteligencją i złożonymi systemami adaptacyjnymi. Jest współtwórcą projektu Framsticks. Strona: https://www.cs.put.poznan.pl/mkomosinski/ Kanał YouTube: https://www.youtube.com/@Maciej.Komosinski Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Maciej_Komosi%C5%84ski

---

Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:01:51 Co właściwie symulujemy, kiedy symulujemy życie? 00:05:07 Czym jest sztuczne życie? 00:09:33 Ewolucja i funkcja celu 00:14:06 Czego sztuczne życie może nauczyć nas o biologii? 00:19:48 Emergentne zachowania i poziomy opisu 00:28:43 Konwergencja ewolucyjna i powstawanie złożoności 00:34:23 Automaty komórkowe 00:40:29 Uniwersalność obliczeniowa i emergencja 00:45:25 Obserwator, wzorce i granice poznania 00:50:35 Sztuczna inteligencja i procesy ewolucyjne 00:53:23 Memy i ewolucja idei 00:56:31 Sztuczni agenci i symulowane środowiska 01:02:54 AI, której działań sami nie rozumiemy 01:05:00 Trudny problem świadomości 01:06:26 "Mappism" i opis świadomości 01:09:58 "Zagnieżdżenie" i światy wewnątrz światów 01:13:08 Czy symulacja może być świadoma? 01:20:05 Framsticks i ewolucja sztucznych organizmów

---

Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

Wsparcie projektu: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W tym odcinku rozmawiam z prof. Sebastianem Szybką o ogólnej teorii względności, chaosie, współczesnej kosmologii oraz granicach przewidywania w fizyce.

Ogólna teoria względności jest jedną z najlepiej potwierdzonych teorii współczesnej fizyki i stanowi podstawę dzisiejszej kosmologii. Zastosowanie jej do całego Wszechświata wymaga jednak daleko idącej ekstrapolacji, uproszczeń i założeń, których trafność sprawdzamy wraz z coraz dokładniejszymi obserwacjami. Równania Einsteina są przy tym nieliniowe, dlatego opis wielu zjawisk wymaga zastosowania metod numerycznych, a w niektórych układach może pojawić się także chaos deterministyczny.

W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o ogólnej teorii względności i granicach współczesnej kosmologii z dr. hab. Sebastianem Szybką, prof. UJ, fizykiem relatywistą i kosmologiem, kierownikiem Zakładu Astrofizyki Relatywistycznej i Kosmologii w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rozmawiamy m.in. o napięciu Hubble’a, różnicy między teorią a modelem, zasadzie kosmologicznej, nieliniowości równań Einsteina, falach grawitacyjnych, chaosie deterministycznym, emergencji, ciemnej materii i ciemnej energii, zmianach paradygmatu w fizyce oraz roli sztucznej inteligencji.

W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

- Czy napięcie Hubble’a jest skutkiem błędnej interpretacji obserwacji, niedoskonałości standardowego modelu kosmologicznego, czy może pierwszym śladem fizyki wykraczającej poza teorię Einsteina. - Czym różni się teoria fizyczna od budowanego w jej ramach modelu, jaki jest zakres stosowalności ogólnej teorii względności oraz dlaczego zasada jednorodności Wszechświata przez długi czas była przede wszystkim założeniem. - Dlaczego nieliniowość równań Einsteina wymaga stosowania symulacji komputerowych, jak powstają wzorce fal grawitacyjnych oraz czy możemy wykryć sygnał, którego wcześniej nie przewidzieliśmy. - W jaki sposób chaos deterministyczny pojawia się już w problemie trzech ciał, czy jego opis może zależeć od obserwatora oraz jak z fundamentalnych praw wyłaniają się zjawiska emergentne, takie jak termodynamika czarnych dziur. - Czy ciemna materia i ciemna energia mogą być skutkiem uproszczeń modelu, dlaczego modyfikowanie istniejących równań nie musi prowadzić do głębszego zrozumienia oraz czy sztuczna inteligencja może przewidywać zjawiska fizyczne bez dostarczania nam zrozumiałych praw.

---------

dr hab. Sebastian Szybka, prof. UJ, to fizyk relatywista i kosmolog, kierownik Zakładu Astrofizyki Relatywistycznej i Kosmologii oraz kierownik studiów w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się ogólną teorią względności, kosmologią relatywistyczną, nieliniowymi zjawiskami grawitacyjnymi, chaosem, wpływem niejednorodności na modele kosmologiczne oraz fizyką czarnych dziur. Prowadzi również badania numeryczne dotyczące termodynamiki czarnych dziur, w tym problemu trzeciego prawa, którego możliwe naruszenie mogłoby mieć znaczenie dla prób połączenia teorii grawitacji z fizyką kwantową.

Strona Obserwatorium Astronomicznego UJ: https://www.oa.uj.edu.pl/oastaff.pl.html

Zakład Astrofizyki Relatywistycznej i Kosmologii: https://www.oa.uj.edu.pl/departments.pl.html

--------

Rozdziały: 00:00:00 Wstęp 00:00:57 Kondycja współczesnej kosmologii i napięcie Hubble’a 00:06:39 Czym różni się teoria od modelu? 00:09:58 Zakres stosowalności teorii Einsteina 00:11:29 Zasada kosmologiczna i jednorodność Wszechświata 00:14:30 Dlaczego kosmologia jest szczególną nauką? 00:16:32 Nieliniowość równań Einsteina 00:19:55 Symulacje czarnych dziur i fale grawitacyjne 00:22:58 Chaos deterministyczny i problem trzech ciał 00:26:20 Redukcja, obliczenia i emergencja 00:28:32 Termodynamika czarnych dziur 00:29:49 Niejednorodności, ciemna materia i ciemna energia 00:36:28 Modyfikacje grawitacji czy zmiana paradygmatu? 00:40:41 Matematyczny obraz Wszechświata 00:43:52 Sztuczna inteligencja: przewidywanie bez zrozumienia 00:48:22 Trzecie prawo termodynamiki czarnych dziur

---

Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane”.

Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane