Dr Iwona Nowakowska z Instytutu Psychologii APS od bada psychologię wolontariatu i zachowań prospołecznych. Naukowczyni mówi o zaangażowaniu społecznym Polaków, od sformalizowanych umów z organizacjami po oddolną pomoc sąsiedzką. Ekspertka wyjaśnia, dlaczego co trzeci Polak deklaruje udział w działaniach charytatywnych i co motywuje nas do podejmowania ryzyka, np. w Ochotniczej Straży Pożarnej.

Dr Nowakowska mówi również o fenomenie „zrywu pomocowego” po wybuchu wojny w Ukrainie oraz w trakcie pandemii COVID-19 oraz o naturalnej mobilizacji wsparcia. Tłumaczy proces deterioracji (wygasania) pomocy i wpływ dezinformacji na nasze postawy. Ważnym elementem jej badań jest współpraca międzynarodowa finansowana przez granty NAWA, która pozwoliła na porównanie polskich postaw z modelem włoskim. Dr Nowakowska opowiada, jak wolontariat kształtuje kompetencje miękkie, buduje tożsamość i pomaga odnaleźć się na trudnym rynku pracy.

Szkoły doktorskie dają młodym naukowcom możliwość prowadzenia badań za granicą. Rozmówcy opowiadają o umiędzynarodowieniu kształcenia, mobilności naukowej oraz konkurencji o talenty w globalnym świecie nauki. NAWA prezentuje systemowe działania wspierające doktorantów, takie jak programy stypendialne Preludium Bis i Becker, które umożliwiają zdobywanie doświadczenia w renomowanych ośrodkach badawczych na świecie. Uczestnicy dzielą się własnymi doświadczeniami, podkreślając znaczenie współpracy międzynarodowej, otwartości na nowe metody badawcze oraz korzyści płynące z wymiany wiedzy.

Czy język polski może być bramą do międzynarodowej kariery? Stypendyści programu Polonista NAWA dzielą się swoimi motywacjami do nauki jednego z najtrudniejszych języków świata. Uczestnicy programu – od Chin po Brazylię – udowadniają, że zainteresowanie polszczyzną wykracza poza ramy czysto akademickie. Dla studentów z Azji to szansa na sukces w handlu i dyplomacji, dla gości z Ameryki Południowej może być sposobem na odnalezienie tożsamości przodków, a dla Ukraińców naturalny krok w rozwoju zawodowym. Mariusz Czech, dyrektor w NAWA, podkreśla, że promocja języka polskiego oznacza budowanie „miękkiej siły” państwa, która procentuje w nauce, biznesie, a nawet w rozwoju nowoczesnych technologii, takich jak sztuczna inteligencja. Polska stała się krajem nowoczesnym i otwartym, który przyciąga ambitnych ludzi chcących zgłębiać naszą historię, literaturę i skorzystać z relacji gospodarczych, tworząc przy tym unikalną, globalną sieć kontaktów.

Debata zorganizowana przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej (NAWA) w Toruniu poświęcona była roli polskich czasopism naukowych w procesie umiędzynarodowienia nauki. Prof. Adam Kola, prorektor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, zaznaczył, że pomimo rewolucji cyfrowej i otwartego dostępu (Open Access), kluczowym wyzwaniem pozostaje mały zasięg, choć wąska grupa czasopism dociera do szerokiego grona odbiorców na świecie. Przedstawiciele uczelni i redakcji dyskutowali o roli języka polskiego i języków obcych w publikacji wyników badań, ich umiędzynarodowieniu, a także w kontekście potrzeb gospodarki krajowej. Dyskutanci podkreślali przy tym, że kluczowe dla sukcesu globalnego systemowe, rządowe wsparcie finansowe dla najlepszych czasopism, które pokazały już swoją determinację oraz umiejętność przyciągania najlepszych, zarówno polskich, jak i zagranicznych, autorów i recenzentów.

Czym jest moralność i czy mamy jedną, uniwersalną definicję? Psycholog Mariola Paruzel-Czachura z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach podkreśla, że moralność jest splotem myśli, czynów i emocji – a tylko łączne ich badanie pozwala zrozumieć moralne postawy człowieka. Badaczka opowiada, dlaczego więźniowie mają pozytywny obraz siebie i wyższy poziom lojalności niż grupa kontrolna, oraz co ma z tym wspólnego "Ojciec Chrzestny". Ponadto, badaczka opowiada o ciekawych wynikach eksperymentu z ciuchcią i klockami Lego, który pokazuje, że polskie dzieci częściej ratują zwierzęta niż dorośli, karząc zastanowić się nad zastanowić się na dotychczasowymi teoriami psychologicznymi. Krokiem przełomowym w karierze prof. Paruzel-Czachury było złożenie wniosku o grant NAWA.

Prof. Agata Roćko, historyczka literatury z Instytutu Badań Literackich PAN, specjalizująca się w literaturze polskiej XVIII wieku, dzieli się swoją drugą pasją: glottodydaktyką i nauczaniem języka polskiego jako obcego. Opowiada o swojej drodze zawodowej, od nauczania studentów z Iranu i Iraku na UWM, przez prowadzenie szkoły języka i kultury polskiej na UKSW, po ambitne projekty finansowane przez NAWA, promujące polszczyznę globalnie.

Podkreśla, jak ważne jest zanurzenie się w kulturę danego kraju — od symboliki w Chinach po system egzaminacyjny w Wielkiej Brytanii (GCSE i A-level) — aby stworzyć skuteczne materiały edukacyjne. Mówi o zaskakującej, rosnącej fali zainteresowania językiem polskim w Azji, ale także o tym, że dla wielu studentów nauka polskiego to podróż do korzeni. Prof. Roćko podkreśla interdyscyplinarną pracę swojego zespołu, który łączy badania literackie z metodyką nauczania.

Anastazja Chowaniak, ukraińska edukatorka i właścicielka firmy w Krakowie, dzieli się swoją historią i spostrzeżeniami jako była stypendystka Programu Stypendialnego im. Stefana Banacha. Opowiada, jak stypendium, które otrzymała w jednej z najwcześniejszych edycji, było przełomowym momentem w jej życiu, pozwalając jej na studia na Uniwersytecie Jagiellońskim. Dziś, jako szefowa centrum edukacyjnego, pomaga innym w podążaniu podobnymi ścieżkami, oferując unikalną perspektywę na temat atrakcyjności polskich uczelni, wyzwań stojących przed studentami oraz szerszych implikacji „drenażu mózgów” i międzynarodowej współpracy.

Podcast „Kierunek nauka” Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej skupia się na programie „Polskie Powroty”, który umożliwia naukowcom powrót do kraju po zdobyciu doświadczenia za granicą. Naukowcy, którzy po karierach za granicą, ponownie pracują w Polsce, dzielą się refleksjami na temat swojej ścieżki zawodowej, motywacji do powrotu oraz wyzwań, jakie napotkali, w tym pracy zdalnej podczas pandemii. Opowiadają o znaczeniu transferu wiedzy, umiędzynarodowienia polskiej nauki oraz różnicach w prowadzeniu badań i warunkach pracy w Polsce, Wielkiej Brytanii, Niemczech i Omanie. Wskazują także na potrzebę dalszego wsparcia powracających naukowców po zakończeniu programu.