エピソード

  • नोकरशाही' शब्दाचा जन्मदाता!

    नोकरशाही' शब्दाचा जन्मदाता!
    2026/09/03
    "आज आपण व्हॉट्सॲपवर किंवा मित्रांशी बोलताना 'रिझ', 'सिम्प', 'नोब' यांसारखे भन्नाट इंग्रजी शब्द वापरतो. आपल्याला वाटते की असे शब्द वापरल्याने आपण खूप 'कूल' आणि 'ट्रेंडी' दिसतो, बरोबर ना? पण मित्रांनो, आज आपण दैनंदिन जीवनात मराठी भाषेमध्ये जे वजनदार आणि करारी शब्द वापरतो, उदाहरणार्थ 'नोकरशाही' किंवा 'सनदशीर मार्ग', हे शब्द कोणी शोधून काढले असतील याचा तुम्ही कधी विचार केलाय का? आज मी तुम्हाला लोकमान्य टिळकांच्या त्या 'लँग्वेज गुरु' रूपाची गोष्ट सांगणार आहे, जी ऐकून तुम्ही थक्क व्हाल! जेव्हा टिळकांनी केसरी वर्तमानपत्र सुरू केले, तेव्हा त्यांच्या समोर सर्वात मोठे चॅलेंज हे होते की इंग्रजांचे कठीण कायदे आणि राजकारण सर्वसामान्य आणि गरीब जनतेला त्यांच्याच भाषेत कसे समजावून सांगायचे? त्या काळात अनेक इंग्रजी शब्दांना मराठीमध्ये प्रतिशब्दच नव्हते! एकदा टिळकांच्या एका सहकाऱ्याने त्यांना विचारले, 'लोकमान्य, आपण केसरीमध्ये इंग्रजी शब्द जसेच्या तसे का वापरत नाही? नवीन मराठी शब्द तयार करण्यात खूप वेळ वाया जातो.' त्यावर टिळकांनी मराठी भाषेचे महत्त्व समजावून सांगताना जे उत्तर दिले, ते खरोखरच कौतुकास्पद होते. टिळक म्हणाले, 'अरे मित्रा, जे शब्द आपल्या दैनंदिन जीवनाचा भाग झाले आहेत, जसे की रेल्वे स्टेशन, ते शब्द आपण केसरीमध्ये जसेच्या तसे वापरले तरी चालतील, कारण ते लोकांना समजतात. पण इंग्रजी सरकारची जी जुलमी व्यवस्था आहे, तिचे वर्णन करण्यासाठी आपण इंग्रजी शब्द वापरले तर लोकांना गुलामगिरीची जाणीव कशी होणार? आपण आपल्या भाषेची ताकद वाढवली पाहिजे!' आणि मग या माणसाने स्वतःच्या अफाट बुद्धिमत्तेच्या आणि संस्कृतच्या अभ्यासाच्या जोरावर मराठी भाषेला नवीन आणि धारदार शब्द बहाल केले! 'ब्युरोक्रसी' या शब्दाला त्यांनी 'नोकरशाही' हा कडक शब्द दिला! 'कॉन्स्टिट्युशनल' या शब्दाला त्यांनी 'सनदशीर' हा कायदेशीर मराठी शब्द दिला! कौन्सिलला त्यांनी 'कमिशन' आणि 'सभा' चे रूप दिले. केसरी वर्तमानपत्राने अशा प्रकारे तब्बल पन्नास ते साठ नवीन शब्द मराठी भाषेला दिले, जे आज आपल्या भाषेचा कणा बनले आहेत! विचार करा मित्रांनो, टिळक हे केवळ तलवारीने किंवा भाषणाने लढणारे नेते नव्हते, तर ते स्वतःच्या मातृभाषेला समृद्ध करून देशाला ...
    続きを読む 一部表示
    3 分
  • प्रोफेसर राममूर्ती' आणि भारतीय ताकदीचा 'शो'!

    प्रोफेसर राममूर्ती' आणि भारतीय ताकदीचा 'शो'!
    2026/09/02
    "आजच्या काळात आपल्यातल्या अनेक तरुण मुलांना जिममध्ये जाऊन भलीमोठी बॉडी बनवण्याची, डोक्यावरचे केस स्टाईल करण्याची आणि सोशल मीडियावर स्वतःचे रील्स बनवून भरपूर लाईक्स मिळवण्याची प्रचंड क्रेझ असते. पण मित्रांनो, स्वतःच्या शरीराची ताकद वाढवणे हे केवळ लोकांसाठी मिरवण्यापुरते नसते, तर त्या ताकदीचा उपयोग देशाच्या संरक्षणासाठी कसा करायचा असतो, याचा एक भन्नाट धडा लोकमान्य टिळकांनी शंभर वर्षांपूर्वी संपूर्ण देशाला शिकवला होता! एकोणीसशे सहा सालची ही गोष्ट आहे. त्या काळी भारतात 'प्रोफेसर राममूर्ती' नावाचे एक अत्यंत धिप्पाड आणि पराक्रमी मल्ल म्हणजेच भारतीय कुस्तीगीर राहत होते. त्यांना लोक 'भारताचा सँडो' किंवा लोखंडी मानवी भिंत म्हणून ओळखायचे! त्यांची ताकद एवढी भयानक होती की, ते स्वतःच्या छातीवर चक्क चालती मोटर गाडी थांबवायचे आणि जाडजड लोखंडी साखळ्या एका झटक्यात तोडून टाकायचे! प्रोफेसर राममूर्ती यांच्या ताकदीचे प्रयोग पाहून इंग्रज सरकार सुद्धा थक्क झाले होते. जेव्हा लोकमान्य टिळकांनी प्रोफेसर राममूर्ती यांची ही अफाट ताकद पाहिली, तेव्हा त्यांच्या डोक्यात एक वावटळ उठले! त्यांनी राममूर्ती यांना बोलावले आणि सांगितले, 'प्रोफेसर, तुमची ही ताकद फक्त स्वतःपुरती किंवा प्रयोगापुरती मर्यादित ठेवू नका! माझ्या देशातील तरुण पिढी आज इंग्रजांच्या गुलामगिरीमुळे मनाने आणि शरीराने अत्यंत कमकुवत झाली आहे. जर आपल्याला इंग्रजांशी लढायचे असेल, तर आधी आपल्या अंगात वाघाची ताकद हवी! तुम्ही संपूर्ण महाराष्ट्रात फिरा, प्रत्येक शाळेत आणि कॉलेजमध्ये जाऊन तरुणांपुढे ताकदीचे प्रयोग दाखवा आणि त्यांना तालीमखाने, म्हणजेच जिम सुरू करण्यासाठी प्रेरित करा!' टिळकांच्या सांगण्यावरून प्रोफेसर राममूर्ती यांनी संपूर्ण महाराष्ट्रात वादळी दौरा केला. त्यांच्या प्रयोगांमुळे आणि टिळकांच्या कडक भाषणांमुळे महाराष्ट्रातील घराघरात तालीमखाने सुरू झाले आणि हजारो तरुण लाठ्या-काठ्या चालवण्याचे आणि शरीर मजबूत करण्याचे धडे गिरवू लागले! विचार करा मित्रांनो, टिळकांना हे पक्के माहीत होते की कमजोर शरीराचा माणूस कधीच गुलामगिरीच्या साखळ्या तोडू शकत नाही. आजच्या तरुणांनी सुद्धा केवळ दिखाव्यासाठी नाही, तर ...
    続きを読む 一部表示
    2 分
  • गंगापूर स्टेशनवरचा तो 'कडक' हुकूम!

    गंगापूर स्टेशनवरचा तो 'कडक' हुकूम!
    2026/09/01
    "मित्रांनो, विचार करा की तुम्ही आपल्या जीवलग मित्रांसोबत एका लांबच्या प्रवासाला निघाला आहात. रस्त्यात भूक लागल्यावर तुम्ही एका हॉटेलवर गाडी थांबवता. तिथे गेल्यावर काही जण आरामात अंघोळ करायचे प्लॅन करतात, काही जण मेन्यू कार्ड बघून पंचपक्वान्नांची ऑर्डर देतात, तर काही जण तासनतास मोबाईल स्क्रोल करत टाईमपास करतात. अशा वेळी जर गाडीचा लीडर लष्करी शिस्तीचा असेल, तर तो नक्कीच ओरडेल, बरोबर ना? लोकमान्य टिळकांचा असाच एक कडक आणि शिस्तप्रिय अवतार त्यांच्या सहकाऱ्यांना एका प्रवासादरम्यान पाहायला मिळाला होता. ही गोष्ट आहे जेव्हा लोकमान्य टिळक आणि त्यांचे सहकारी रेल्वेने 'अमृतसर काँग्रेस' च्या ऐतिहासिक अधिवेशनासाठी निघाले होते. त्यांच्या प्रवासासाठी एक विशेष ट्रेन बुक करण्यात आली होती. प्रवास खूप लांबचा होता आणि गाडी अनेक लहान-मोठ्या स्टेशनवर थांबत पुढे जात होती. उन्हाळ्याचे दिवस असल्याने प्रवाशांचे हाल होत होते. गाडी धावत धावत शेवटी 'गंगापूर' नावाच्या एका मोठ्या स्टेशनवर पोहोचली. तिथे गाडी जेवण आणि अंघोळीसाठी काही काळ थांबणार होती. स्टेशनवर गाडी थांबताच, गाडीतील सर्व मोठे वकील, श्रीमंत व्यापारी आणि नेते हौसेने खाली उतरले. कोणी अंघोळीसाठी पाण्याच्या नळाकडे पळू लागले, तर कोणी आरामात जेवणाची ताटं मागवून चवीने खात बसले. त्यांना वाटले की गाडी तर आपलीच आहे, ती कुठे पळून येणार नाही! पण लोकमान्य टिळकांचे लक्ष वेळेकडे होते. त्यांना देशाच्या कामात एक सेकंदाचाही उशीर झालेला अजिबात सहन होत नसे. जेव्हा त्यांनी पाहिले की त्यांचे सहकारी अगदी आरामात वेळ वाया घालवत आहेत, तेव्हा त्या सिंहाचा पारा चढला! टिळकांनी गाडीच्या दारात उभे राहून स्टेशन दुमदुमून सोडणारा एक कडक आणि लष्करी हुकूम सोडला! ते अत्यंत गंभीर आवाजात गरजले, 'कोणीही अंघोळीच्या आणि भारी जेवणाच्या नादाला लागून वेळ वाया घालवू नका! आपल्याला देशाच्या अत्यंत महत्त्वाच्या कामासाठी पोहोचायचे आहे. मला फक्त अर्ध्या तासाच्या आत प्रत्येक जण आपल्या जागेवर बसलेला पाहिजे! जो वेळेवर येणार नाही, त्याची गाडी सुटेल!' मित्रांनो, तो आवाज ऐकून तिथल्या वकिलांची आणि बड्या नेत्यांची अशी काही पळापळ झाली की विचारू नका! रावबहादूर चिंतामणराव वैद्य ...
    続きを読む 一部表示
    3 分
  • "नको रे बाबा! मी त्यांच्या नादी लागत नाही!"

    "नको रे बाबा! मी त्यांच्या नादी लागत नाही!"
    2026/08/30
    "कधी तुमच्यासोबत असं घडलंय का, की तुम्ही एखाद्या अत्यंत श्रीमंत, हुशार किंवा ताकदवान माणसाला भेटायला जाताना भीतीने थरथर कापता? कधीकधी काही लोकांचा 'ओरा' म्हणजेच त्यांची एनर्जी आणि त्यांचा रुबाब इतका भयंकर असतो की, शत्रू सुद्धा त्यांच्या समोर जाण्याची हिंमत करत नाही! लोकमान्य टिळकांचा असाच एक 'डेंजर स्वॅग' आणि रुबाब इंग्रज अधिकाऱ्यांमध्ये कसा होता, याची ही एक अत्यंत मजेशीर आणि ऐतिहासिक गोष्ट आहे. ही गोष्ट आहे एकोणीसशे बारा सालची. कोल्हापूर शहरामध्ये एक ब्रिटिश पोलिटिकल एजंट म्हणजेच इंग्रज सरकारचा एक मोठा अधिकारी ठाण मांडून बसला होता. हा अधिकारी भारतीयांना अत्यंत तुच्छ समजत असे आणि नेहमी डामडौलात मिरवायचा. एकदा टिळकांचे एक जवळचे मित्र आणि वकील त्या ब्रिटिश अधिकाऱ्याला एका शासकीय कामासाठी भेटायला गेले होते. कामाच्या गप्पा चालू असताना, त्या वकिलाने सहज त्या गोऱ्या साहेबाशी लोकमान्य टिळकांबद्दल चर्चा सुरू केली. वकील साहेब म्हणाले, 'साहेबांविषयी पुण्यात आणि संपूर्ण महाराष्ट्रात खूप उलटसुलट चर्चा चालू असतात. लोक त्यांना बंडखोर आणि क्रांतिकारी समजतात. पण प्रत्यक्षात ते खूप साधे आणि कोणालाही सहज भेटणारे नेते आहेत. मग तुम्ही स्वतः एकदा त्यांची भेट घेऊन त्यांच्याशी प्रत्यक्ष का बोलत नाही? तुमचे सगळे गैरसमज दूर होतील!' हे ऐकल्यावर त्या माजोरड्या ब्रिटिश अधिकाऱ्याचा चेहरा भीतीने एकदम पांढराफटफटक पडला! त्याने ताडकन आपले दोन्ही हात वर केले आणि अत्यंत घाबरलेल्या आवाजात म्हणाला, 'नको रे बाबा! मला त्या बाळ गंगाधर टिळकांना भेटण्याची अजिबात इच्छा नाही! मी त्यांना कधीच भेटणार नाही!' वकिलाने आश्चर्याने विचारले, 'पण साहेब, तुम्ही एवढे मोठे अधिकारी असून त्यांना भेटायला का घाबरता?' त्यावर त्या ब्रिटिश अधिकाऱ्याने जे प्रामाणिक उत्तर दिले, ते ऐकून तुम्हाला टिळकांच्या ताकदीचा अंदाज येईल. तो इंग्रज अधिकारी म्हणाला, 'अरे बाबा, तो माणूस साधासुधा नाहीये! जगात जो कोणी माणूस एकदा टिळकांना भेटतो आणि त्यांच्याशी बोलतो, तो नंतर कितीही मोठा इंग्रज अधिकारी असला तरी तो टिळकांच्याच बाजूने बोलायला लागतो! त्यांच्या बोलण्यात आणि नजरेत अशी काही भयंकर मोहिनी आणि जादू आहे की समोरचा माणूस आपला शत्रू आहे ...
    続きを読む 一部表示
    3 分
  • सतंरजी' वर सुरू झालेलं कोट्यवधींचं साम्राज्य!

    सतंरजी' वर सुरू झालेलं कोट्यवधींचं साम्राज्य!
    2026/08/25
    "मित्रांनो, आज जर तुम्हाला एखादा नवीन बिझनेस किंवा स्टार्टअप सुरू करायचा असेल, तर आपल्या डोक्यात काय विचार येतो? आपण विचार करतो की आपल्याकडे एक भारी को-वर्किंग स्पेस असायला हवी, हातात सफरचंद ब्रँडचा महागडा लॅपटॉप असायला हवा, आणि बँक खात्यात लाखो रुपयांचे फंडिंग असायला हवे! या सर्व गोष्टींशिवाय आपण कामाला सुरुवातच करू शकत नाही, अशी आपली समजूत असते. पण आज मी तुम्हाला लोकमान्य टिळकांनी सुरू केलेल्या एका अशा ऐतिहासिक स्टार्टअपची गोष्ट सांगणार आहे, जी ऐकून तुमचे डोळे पांढरे होतील! ही गोष्ट आहे जेव्हा टिळकांनी आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी पुण्यात पहिल्यांदा छापखाना सुरू केला आणि केसरी वर्तमानपत्र काढायचे ठरवले. त्या काळी त्यांच्याकडे ना मोठा छापखाना थाटायला पैसे होते, ना बड्या सोयीसुविधा होत्या, आणि बजेट तर अगदीच शून्य होते! एकदा त्यांच्या एका तरुण सहकाऱ्याने त्यांना विचारले, 'लोकमान्य, आपल्याकडे छापखाना सुरू करण्यासाठी पुरेशी साधनसामग्री आणि जागा सुद्धा नाहीये, मग आपण एवढं मोठं काम कसं काय सुरू करणार?' त्यावर लोकमान्यांनी जे उत्तर दिले, ते आजच्या प्रत्येक नवउद्योजकाने आपल्या ऑफिसच्या भिंतीवर सुवर्णाक्षरांनी लिहून ठेवण्यासारखे आहे. टिळक अत्यंत आत्मविश्वासाने हसले आणि म्हणाले, 'अरे मित्रा, कामाची सुरुवात करण्यासाठी मोठ्या साधनांची नाही, तर मोठ्या ध्येयाची गरज असते! आम्ही जेव्हा पहिल्यांदा छापखान्याचे काम सुरू केले, तेव्हा आमच्याकडे बसण्यासाठी फक्त एक साधी सतरंजी होती! लिहिलेला मजकूर आणि कागद व्यवस्थित ठेवण्यासाठी आम्ही आमच्या झोपण्याच्या बिछान्याचीच एक गोल वळकटी करून वापरायचो! लिहिण्यासाठी आमच्याकडे फक्त एक बांबूची साधी लेखणी होती, आणि शाई ठेवण्यासाठी एक पैशाची चिनी-मातीची साधी दऊत होती! आम्ही याच मोजक्या साधनांच्या जोरावर इंग्रज सरकारला हादरवून सोडणारा केसरी पेपर सुरू केला!' बापरे! विचार करा मित्रांनो, ज्या माणसाने केवळ एका सतरंजीवर आणि एक पैशाच्या मातीच्या दऊतीवर बसून संपूर्ण ब्रिटिश साम्राज्याला आव्हान देणारे वृत्तपत्रीय साम्राज्य उभे केले, त्या माणसाची जिद्द किती अफाट असेल! संकटांचे आणि साधनांचे रडगाणे गात बसणाऱ्या लोकांसाठी हा जगातला सर्वात मोठा धडा ...
    続きを読む 一部表示
    3 分
  • दारीद्र्याची लाज कसली?

    दारीद्र्याची लाज कसली?
    2026/08/13
    "मित्रांनो, जर आज तुमच्याकडे महागडा स्मार्टफोन नसेल, ब्रँडेड कपडे नसतील किंवा मित्रांसोबत हॉटेलमध्ये जायला खिशात भरपूर पैसे नसतील, तर तुम्हाला स्वतःची लाज वाटते का? तुम्हाला इतर मित्रांसमोर न्यूनगंड जाणवतो का? जर असं असेल, तर लोकमान्य टिळकांनी स्वतःच्या कार्यकर्त्याला दिलेला हा कडक आणि लाईफ-चेंजिंग कानमंत्र तुम्ही एकदा ऐकलाच पाहिजे! ही गोष्ट आहे जेव्हा लोकमान्य टिळक यवतमाळच्या दौऱ्यावर गेले होते. तिथे काही तरुण राष्ट्रभक्तांनी 'हरिकिशोर' नावाचे एक छोटेसे वर्तमानपत्र आणि छापखाना सुरू केला होता. या छापखान्याची अवस्था अत्यंत गरिबीची आणि दयनीय होती. एका जुन्या, चंद्रमोळी आणि तुटलेल्या घरात हा छापखाना चालवला जात होता. जेव्हा टिळक त्या छापखान्याला भेट देण्यासाठी निघाले, तेव्हा त्या वृत्तपत्राचे तरुण मालक आणि संपादक गोसावी हे भीतीने आणि संकोचाने अगदी लालेलाल झाले होते. त्यांना वाटत होते की एवढ्या मोठ्या आणि जगप्रसिद्ध नेत्याला आपण आपली ही गरिबी आणि तो लहानसा छापखाना कसा दाखवायचा? ते टिळकांना म्हणाले, 'लोकमान्य, तिकडे काही विशेष बघण्यासारखे नाहीये. ती अगदी एक लहान आणि मोडकळीस आलेली झोपडी आहे. तिथे तुमची गैरसोय होईल, म्हणून आपण तिकडे जायला नको!' टिळकांना त्यांच्या मनातील न्यूनगंड चटकन समजला. टिळक मनातून अत्यंत भावुक झाले, पण त्यांनी गोसावी यांच्या खांद्यावर हात ठेवला आणि खळखळून हसून म्हणाले, 'अरे मित्रा, माणसाने स्वतःच्या गरिबीची किंवा दारीद्र्याची कधीच लाज बाळगू नये! जर लाज वाटायची असेल, तर स्वतःच्या अंगी असलेल्या वाईट गुणांची आणि दुर्गुणांची वाटली पाहिजे! दारिद्र्य हे वाईट नाही, तर आळस आणि स्वाभिमानाचा अभाव हा खरा दुर्गुण आहे.' मग टिळकांनी थेट त्या चंद्रमोळी छापखान्यात प्रवेश केला. त्यांनी तिथली प्रत्येक मशीन, कोणता फॉन्ट वापरतात, शाई कुठून आणतात आणि छपाई कशी होते, याची अगदी बारीक चौकशी केली आणि त्या तरुणांचे प्रचंड कौतुक केले! विचार करा मित्रांनो, स्वतःच्या मातीशी आणि गरिबांशी जोडलेली राहण्याची ही ताकद किती कमाल होती. तुमची परिस्थिती कशी आहे याने काहीच फरक पडत नाही, तुमचे विचार आणि तुमची देशासाठी काम करण्याची निष्ठा किती मजबूत आहे, हेच तुमच्या आयुष्याची खरी ...
    続きを読む 一部表示
    3 分
  • देवळात पाय पडू नका!

    देवळात पाय पडू नका!
    2026/08/12
    "मित्रांनो, आजच्या काळात आपण पाहतो की, जेव्हा एखादा मोठा सेलिब्रिटी, श्रीमंत पुढारी किंवा क्रिकेट स्टार लोकांसमोर येतो, तेव्हा लोक अक्षरशः वेडेपिसे होतात! त्यांचे पाय पकडण्यासाठी, त्यांच्यासोबत एक सेल्फी घेण्यासाठी लोक धक्के मारतात आणि त्यांच्यासमोर स्वतःचा स्वाभिमान गमावून बसतात. पण शंभर वर्षांपूर्वी, जेव्हा संपूर्ण देशात लोकमान्य टिळक नावाचे एक प्रचंड मोठे वादळ फिरत होते, आणि करोडो लोक त्यांना देवापेक्षाही जास्त मानत होते, तेव्हा टिळकांनी स्वतःच्या लोकप्रियतेचा वापर लोकांना स्वाभिमान शिकवण्यासाठी कसा केला, याची ही एक डोळ्यांत अंजन घालणारी गोष्ट आहे. एकोणीसशे पंधरा सालची ही गोष्ट आहे. लोकमान्य टिळक जेव्हा विठ्ठलाच्या दर्शनासाठी पंढरपूरच्या पवित्र भूमीत गेले होते, तेव्हा तिथे साक्षात पांडुरंगाच्या दारात हजारो साध्या भोळ्या वारकऱ्यांनी आणि गरीब लोकांनी टिळकांना पाहण्यासाठी अतोनात गर्दी केली होती. संपूर्ण मंदिर परिसर 'लोकमान्य टिळक महाराज की जय' अशा गगनभेदी घोषणांनी दुमदुमून गेला होता. इतक्यात गर्दीतून एक वृद्ध आणि गरीब वारकरी डोळ्यांत आनंदाश्रू आणून पुढे आला आणि त्याने थेट टिळकांच्या पायावर डोके टेकवण्याचा प्रयत्न केला. हे पाहताच लोकमान्य दोन पावले मागे हटले! त्यांनी अत्यंत प्रेमाने आणि आदराने त्या वृद्ध वारकऱ्याचे दोन्ही हात आपल्या हातात घेतले आणि त्याला उभे केले. टिळक अत्यंत गंभीर होऊन त्या वारकऱ्याला म्हणाले, 'अरे मित्रा, हे काय करतोस? हे तुझे मस्तक अत्यंत पवित्र आणि अमूल्य आहे. हे मस्तक फक्त त्या पांडुरंगाच्या, त्या परमेश्वराच्या चरणी नमवण्यासाठी निसर्गाने दिले आहे! मी तर तुमच्यासारखाच एक सामान्य हाडामांसाचा माणूस आहे. मग या विठ्ठलाच्या दारात उभं राहून तुम्ही माझ्या पाया पडताय? हे मला अजिबात मान्य नाही! माणसाने कधीच ईश्वराशिवाय इतर कोणत्याही मानवाच्या पाया पडून स्वतःची योग्यता कमी करू नये!' काय भयंकर भारी आणि डोळे उघडणारा विचार होता हा! त्यांना स्वतःची पूजा करून घेण्यात किंवा स्वतःचा अहंकार फुगवण्यात अजिबात रस नव्हता. त्यांना आपल्या देशातल्या शेवटच्या माणसाला स्वाभिमान आणि स्वतःच्या अस्तित्वाची ताकद शिकवायची होती. खरा नेता तोच असतो जो ...
    続きを読む 一部表示
    3 分
  • स्टार्टअपचा खरा बॉस!

    स्टार्टअपचा खरा बॉस!
    2026/08/11
    "आजच्या आधुनिक जगात आपण अनेक मोठ्या कंपन्या आणि स्टार्टअपच्या तरुण मालकांना स्वतःच्या हाताने डिलिव्हरी करताना किंवा अगदी जमिनीवर उतरून काम करताना पाहतो आणि त्यांचे तोंडभरून कौतुक करतो. आजच्या या काळात आपण त्याला 'हस्तल' किंवा 'ग्राउंड लेव्हल वर्क' म्हणतो. पण मित्रांनो, सुमारे दीडशे वर्षांपूर्वी पुण्याच्या रस्त्यांवर आपल्या लोकमान्य टिळकांनी स्वतःच्या हिमतीवर आणि कष्टावर जो एक ऐतिहासिक 'स्टार्टअप' सुरू केला होता, त्याची ही एक अत्यंत रंजक गोष्ट आहे. जेव्हा टिळकांनी आणि त्यांच्या मित्रांनी पुण्यात 'न्यू इंग्लिश स्कूल' आणि 'केसरी' वर्तमानपत्र सुरू केले, तेव्हा त्यांच्याकडे पुरेसा पैसा नव्हता. साधी वर्तमानपत्रे छापून झाल्यावर ती लोकांच्या घराघरांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी त्यांच्याकडे नोकर किंवा डिलिव्हरी बॉईज ठेवण्यासाठी एक रुपयाही शिल्लक नव्हता. अशा अत्यंत कठीण परिस्थितीत आपले लोकमान्य काय करत असतील? ते स्वतः रात्रीच्या वेळी केसरी वर्तमानपत्राचे प्रचंड जड-जड आणि मोठे बंडल चक्क स्वतःच्या डोक्यावर घ्यायचे आणि पुण्याच्या अंधाऱ्या रस्त्यावरून चालत जाऊन ते छापखान्यात किंवा वितरकांकडे पोहोचवायचे! एका उच्चशिक्षित, बुद्धिमान आणि बी. ए. झालेल्या माणसाने स्वतःच्या डोक्यावरून वर्तमानपत्राचे ओझे वहावे, हे बघून पुण्यातल्या काही जुन्या विचारांच्या लोकांनी त्यांची टिंगलटवाळी करायला सुरुवात केली होती. पण टिळक मात्र आपल्या ध्येयावर ठाम होते. पुढे अनेक वर्षांनी, जेव्हा त्यांचे तरुण अनुयायी त्यांना या कष्टांबद्दल विचारू लागले, तेव्हा टिळकांनी हसून त्यांना एक भयंकर मोठा धडा दिला. ते म्हणाले, 'अरे मित्रांनो, स्वतःच्या देशाच्या आणि विचारांच्या प्रसारासाठी केलेले कोणतेही काम कधीच लहान किंवा हीन दर्जाचे नसते! मला स्वतःला डोकीवरून केसरीचे बंडल वाहून नेण्याचे प्रसंग आले आहेत. दिवसा तसे केले तर लोक विनाकारण थट्टा करतील आणि कामात व्यत्यय आणतील, म्हणून मी रात्रीचा काळोख पाहून ते ओझे स्वतःच्या डोक्यावरून वाहायचो, पण माझे काम मी कधीच थांबवले नाही!' बघा मित्रांनो, याला म्हणतात खरा बॉस! जो स्वतः काम करायला कधीच लाजत नाही, तोच पुढे जाऊन लाखो लोकांचा लाडका नेता बनू शकतो. संकटांवर रडत ...
    続きを読む 一部表示
    2 分